Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 102

जपहोमप्रदानैश्च कालमृत्युर्न शाम्यति । विविधा व्याधयः शस्ताः सर्पाद्याः प्राणिनस्तथा

japahomapradānaiśca kālamṛtyurna śāmyati | vividhā vyādhayaḥ śastāḥ sarpādyāḥ prāṇinastathā

حتى بالجَپا (ترديد الذكر)، والهوما (قربان النار)، وبالصدقات، لا تهدأ الموتةُ الآتيةُ بالزمن. فالأمراضُ المتنوعة، وجراحُ السلاح، والكائناتُ كالحيات ونحوها، كلها أسبابٌ تُفضي إلى الموت.

जपहोमप्रदानैःby japa, homa, and gifts
जपहोमप्रदानैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootजप (प्रातिपदिक) + होम (प्रातिपदिक) + प्रदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समाहार-द्वन्द्व (जप-होम-प्रदानानि) तृतीया-बहुवचन; करण
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक conjunction)
कालमृत्युःdeath due to time (inevitable death)
कालमृत्युः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक) + मृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (कालस्य मृत्युḥ / कालरूपः मृत्युḥ)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध particle)
शाम्यतिis pacified/subsides
शाम्यति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√शम् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
विविधाःvarious
विविधाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
व्याधयःdiseases
व्याधयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्याधि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
शस्ताःare declared/considered (as)
शस्ताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√शंस्/√शस् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; 'commended/approved' (here: 'recognized as')
सर्पाद्याःbeginning with snakes, etc.
सर्पाद्याः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्प (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष (सर्पः आदिः येषाम्) = 'beginning with snakes'
प्राणिनःliving beings
प्राणिनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्राणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तथाlikewise/also
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (उपमान/समुच्चयार्थ adverb: 'likewise/also')

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced from Māheśvara-khaṇḍa context)

Scene: A teaching tableau showing ritual acts (japa beads, homa fire, dāna) on one side, and the looming figure of Kāla with a wheel/hourglass on the other; below, vignettes of disease, weapon injury, and serpent encounter as secondary causes.

K
Kāla

FAQs

Ritual merit is valuable, yet the time-appointed end cannot be postponed; therefore one should pursue dharma with urgency and right understanding.

No tīrtha is praised in this verse; it is a general doctrinal statement about Kāla and mortality.

Japa (mantra repetition), homa (fire oblations), and pradāna/dāna (giving) are named, though the verse states they do not avert kāla-mṛtyu.