Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 179

Devanagari script

वर्णाश्रमव्यवस्था च तदासीन्न हि संकरः । एकमन्यं न ध्यायंति परमं ते सदा शिवम्

Transliteration

varṇāśramavyavasthā ca tadāsīnna hi saṃkaraḥ | ekamanyaṃ na dhyāyaṃti paramaṃ te sadā śivam

Translation

وكان نظام الفَرْنَة والآشرَمة قائمًا آنذاك، ولم يكن هناك اختلاطٌ في الواجبات. ولم يتأملوا في شيءٍ سواه—بل كان أولئك القوم يداومون على تدبّر شِيفا الأعلى وحده.

Word by Word

• वर्ण-आश्रम-व्यवस्था: the arrangement of varṇas and āśramas
• वर्ण-आश्रम-व्यवस्था: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वर्ण (प्रातिपदिक) + आश्रम (प्रातिपदिक) + व्यवस्था (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (वर्णाश्रमयोः व्यवस्था)

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• तत्: then; at that time
• तत्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम (अधिकरण/कालवाचक-प्रयोगे)

• आसीत्: was
• आसीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• न: not
• न: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle; emphasis)

• संकरः: mixture; confusion (of classes)
• संकरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• एकम्: one
• एकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण

• अन्यम्: another
• अन्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण

• न: not
• न: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• ध्यायन्ति: they meditate upon
• ध्यायन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ध्यै (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• परमम्: supreme
• परमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम

• सदा: always
• सदा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

Speaker

Mahākāla

Visual Art Cues

Scene: A community performing their respective duties—teaching, protection, trade, service—yet all facing a central Śiva-liṅga or a radiant Śiva form; visual unity through shared gaze and mantra posture.

Characters & Entities

• Śiva
• Varṇāśrama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Stable dharma arises from clarity of duty and single-pointed devotion; in the ideal age, minds rest in the Supreme Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned; the verse emphasizes Śiva-centered contemplation and social-spiritual order.

What ritualistic prescription is mentioned?

It implies dhyāna (meditation) on the Supreme Śiva as the defining practice of that age.