Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 43

Devanagari script

धर्मः संप्राप्यते सूक्ष्मः श्रद्धा धर्मोऽद्भुतं तपः । श्रद्धा स्वर्गश्च मोक्षश्च श्रद्धा सर्वमिदं जगत्

Transliteration

dharmaḥ saṃprāpyate sūkṣmaḥ śraddhā dharmo'dbhutaṃ tapaḥ | śraddhā svargaśca mokṣaśca śraddhā sarvamidaṃ jagat

Translation

إن جوهر الدَّرْمَة الدقيق يُنال بالشْرَدْدها. الشْرَدْدها نفسها هي الدَّرْمَة؛ وهي تَبَسٌ عجيب. الشْرَدْدها هي السماء وهي الموكشا (التحرّر)؛ الشْرَدْدها هي هذا العالم كلّه.

Word by Word

• धर्मः: dharma, righteousness
• धर्मः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• संप्राप्यते: is attained
• संप्राप्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + √प्राप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), कर्मणि-प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष, एकवचन

• सूक्ष्मः: subtle
• सूक्ष्मः: Karta (Predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सूक्ष्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifying dharmaḥ)

• श्रद्धा: faith
• श्रद्धा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• धर्मः: dharma
• धर्मः: Pradhana (Equative predicate/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (समास-रहितः, वाक्ये ‘श्रद्धा (एव) धर्मः’)

• अद्भुतम्: wonderful, marvelous
• अद्भुतम्: Pradhana (Predicate adjective/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: अद्भुत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifying tapaḥ)

• तपः: austerity
• तपः: Pradhana (Equative predicate/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• श्रद्धा: faith
• श्रद्धा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• स्वर्गः: heaven
• स्वर्गः: Pradhana (Equative predicate/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात

• मोक्षः: liberation
• मोक्षः: Pradhana (Equative predicate/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात

• श्रद्धा: faith
• श्रद्धा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karta (Predicate/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifying jagat)

• इदम्: this
• इदम्: Karta (Qualifier/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम-विशेषण (qualifying jagat)

• जगत्: world
• जगत्: Pradhana (Equative predicate/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Speaker

Brahmin teacher (unnamed)

Visual Art Cues

Scene: A visionary tableau: the word ‘Śraddhā’ personified as a radiant goddess-like presence, holding a rosary and a water-pot, with svarga above and a luminous mokṣa-gate beyond; the world appears within her aura.

Characters & Entities

• dharma
• śraddhā
• svarga
• mokṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śraddhā is the inner power that makes dharma real—leading from righteous action to svarga and ultimately mokṣa.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified; the verse offers a universal doctrinal glorification of śraddhā.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed; it establishes faith as the essential principle behind tapas, dāna, and spiritual attainment.