Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 81
Devanagari script
विस्मयं समनुप्राप्ताः सर्वे ते राजपूरुषाः । विषादं परमापन्नो राजा सांतःपुरस्तदा
Transliteration
vismayaṃ samanuprāptāḥ sarve te rājapūruṣāḥ | viṣādaṃ paramāpanno rājā sāṃtaḥpurastadā
Translation
أُصيب رجال الملك جميعًا بدهشةٍ عظيمة. وأما الملك، مع أهل حَرَمه وخواصّ بيته، فقد وقع حينئذٍ في حزنٍ شديد.
Word by Word
विस्मयम्astonishment
विस्मयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविस्मय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
समनुप्राप्ताःexperienced/attained
समनुप्राप्ताः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + अनु + प्र + आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (Past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘(ते) समनुप्राप्ताः (अभवन्)’ = they attained/experienced
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तेthey/those
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
राजपूरुषाःking’s men/royal attendants
राजपूरुषाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराज + पुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (राज्ञः पुरुषाः)
विषादम्grief
विषादम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविषाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
परमापन्नःfell into extreme (grief)
परमापन्नः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootपरम + आपन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक); आप् (धातु) → आपन्न
Formभूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समासः (परमः आपन्नः)
राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स-अन्तःपुरःtogether with the inner palace (harem)
स-अन्तःपुरः:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय-उपसर्ग/सह) + अन्तःपुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अव्ययीभावः (अन्तःपुरेण सह) = ‘with the inner apartments/with the harem’
तदाat that time
तदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: Court officials stand frozen in astonishment; the king and inner household sink into sorrow—faces downcast, queens weeping, ministers whispering; the cradle remains central as the cause of grief.
FAQs
Attachment to appearances leads to grief; dharma calls for steadiness and discernment beyond outer form.
None in this verse; it continues the human response within the broader tīrtha-centered narrative.
None.