Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 45

शुभं निरुपमं स्थानं तदूर्ध्वं संप्रकाशते । भूर्भूवःस्वरिति प्रोक्तं त्रैलोक्यं कृतकं त्विदम्

śubhaṃ nirupamaṃ sthānaṃ tadūrdhvaṃ saṃprakāśate | bhūrbhūvaḥsvariti proktaṃ trailokyaṃ kṛtakaṃ tvidam

وفوق ذلك يتجلّى مقامٌ مبارك لا نظير له، مشرقٌ بالضياء. «بهور، بهوفه، سفه» هكذا تُذكر ثلاثية العوالم؛ وهذا المُلك الثلاثي يُسمّى «كْرِتَكَ» أي المُنشأ.

śubhamauspicious
śubham:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; स्थानम् इति विशेषण
nirupamamincomparable
nirupamam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootnir-upama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; स्थानम् इति विशेषण
sthānamplace/realm
sthānam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsthāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
tatthat
tat:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ऊर्ध्वम् इति विशेषणार्थे ‘that’
ūrdhvamabove
ūrdhvam:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootūrdhva (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
Formदिशावाचक-अव्यय (adverb: ‘above/upwards’)
saṃprakāśateshines forth/is manifest
saṃprakāśate:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootsam + √kāś (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
bhūḥBhū (earth)
bhūḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhū (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (व्याहृतिः)
bhuvaḥBhuvaḥ (mid-region)
bhuvaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhuvas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (व्याहृतिः)
svaḥSvaḥ (heaven)
svaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsvar (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (व्याहृतिः)
itithus
iti:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण/इति-निपात (quotative particle)
proktamis said/called
proktam:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + √vac (धातु) + kta
Formकृत (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘is called/said’
trailokyamthe three worlds
trailokyam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottri + loka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
kṛtakamcreated/artificial
kṛtakam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootkṛtaka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; त्रैलोक्यम् इति विशेषण
tubut/indeed
tu:
Sambandha/Discourse particle
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात (adversative/emphatic ‘but/indeed’)
idamthis
idam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvara-khaṇḍa framing)

Scene: A vertical cosmic diagram: three luminous strata labeled Bhūr, Bhuvaḥ, Svaḥ, with an even brighter, auspicious realm above; the ‘constructed’ worlds appear as architected spheres, while the upper station is pure radiance.

B
Bhūr
B
Bhuvaḥ
S
Svaḥ
T
Trailokya

FAQs

It distinguishes the familiar three worlds from higher, subtler states, suggesting that spiritual aspiration reaches beyond ordinary cosmological limits.

No specific site; the verse uses Vedic cosmological terms (Bhūr-Bhuvaḥ-Svaḥ).

None explicitly, though ‘Bhūr-Bhuvaḥ-Svaḥ’ is widely used in Vedic recitation contexts.