Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 13

ततश्चचाल वसुधा देवी सवनकानना । जज्वाल खं सनक्षत्रं प्रमूढं भुवनं भृशम्

tataścacāla vasudhā devī savanakānanā | jajvāla khaṃ sanakṣatraṃ pramūḍhaṃ bhuvanaṃ bhṛśam

ثم اضطربت الإلهةُ الأرضُ مع غاباتها وبساتينها؛ وبدا السماءُ، حتى بنجومه، كأنه يشتعل، ووقعت العوالم في حيرةٍ عظيمةٍ شديدة.

ततःthen/thereupon
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, काल/अनन्तरार्थ (thereupon)
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
चचालshook/moved
चचाल:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootचल् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
वसुधाthe earth
वसुधा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवसुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
देवीthe goddess
देवी:
Karta (Subject-Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; वसुधा इत्यस्य विशेषण/अप्पोज़िशन
सवनकाननाwith forests and groves
सवनकानना:
Karta (Subject-Qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसवन-कानन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विशेषण (वसुधा)
जज्वालblazed
जज्वाल:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootज्वल् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
खम्the sky
खम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
with
:
Sambandha (Associative particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस (अव्यय)
Formउपसर्गसदृश/निपात ‘सह’ अर्थे (with)
नक्षत्रम्stars
नक्षत्रम्:
Sahārtha (Accompaniment/सह)
TypeNoun
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; ‘स’ इत्यनेन सह (sanakṣatram = with stars)
प्रमूढम्bewildered/confounded
प्रमूढम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र+मूह्/मोह् (धातु)
Formकृदन्त-क्त (past participle) ‘प्रमूढ’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; विशेषण (भुवनम्)
भुवनम्the world
भुवनम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
भृशम्greatly/exceedingly
भृशम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb), अत्यर्थे

Lomaharṣaṇa (Sūta) [deduced]

Scene: The earth-goddess shudders with forests and groves; the sky vault flares as if on fire, stars swallowed by blaze; beings across worlds stand stunned in confusion amid swirling dust and light.

V
Vasudhā (Earth)

FAQs

When adharma swells into cosmic conflict, nature itself mirrors the moral disturbance—yet such turmoil also signals the nearing restoration of order.

No; the verse uses cosmic imagery (earth and sky) rather than a named sacred geography.

None mentioned.