Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 110
Devanagari script
ततः स्ववंचितं ज्ञात्वा रुद्रेणात्मानमीर्ष्यया । विनदन्सहसाऽधावद्वृषभस्थं महेश्वरम्
Transliteration
tataḥ svavaṃcitaṃ jñātvā rudreṇātmānamīrṣyayā | vinadansahasā'dhāvadvṛṣabhasthaṃ maheśvaram
Translation
ثم لما أدرك تاراكا أنّ رودرا قد خدعه، امتلأ غيرةً وغضبًا، فزأر واندفع فجأةً نحو ماهيشڤرا الجالس على الثور المقدّس.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = indeclinable adverb; अर्थे: 'तस्मात्/अनन्तरम्' (thereupon/then)
स्ववञ्चितम्his own being deceived / self-deception
स्ववञ्चितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsva (प्रातिपदिक) + vañcita (कृदन्त; √vañc (धातु) + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) 'वञ्चित' = deceived; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य वञ्चितम् = self-deceived/one's own deception)
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√jñā (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive) = having known/realized
रुद्रेणby Rudra
रुद्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootrudra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
आत्मानम्himself
आत्मानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
ईर्ष्ययाwith jealousy
ईर्ष्यया:
Hetu/Instrument (Cause/करण-हेतु)
TypeNoun
Rootīrṣyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
विनदन्roaring
विनदन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootvi-√nad (धातु) (वर्तमान कृदन्त शतृ)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अर्थः 'गर्जन्/नदन्' (roaring)
सहसाsuddenly
सहसा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootsahasā (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = suddenly/quickly
अधावत्ran towards
अधावत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√dhāv (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
वृषभस्थम्seated on the bull
वृषभस्थम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootvṛṣabha (प्रातिपदिक) + stha (प्रातिपदिक; √sthā (धातु) से निष्पन्न)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः सप्तमी-तत्पुरुषः (वृषभे स्थितः = seated on the bull)
महेश्वरम्Maheshvara (Śiva)
महेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmaheśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: Tāraka, realizing he has been outwitted, roars in jealous fury and charges straight at Maheśvara seated calmly upon Vṛṣabha; the contrast is between asuric turbulence and Śiva’s sovereign composure.
Characters & Entities
T
TārakaR
RudraM
MaheśvaraV
Vṛṣabha (Nandin)FAQs
Envy and wounded pride intensify adharma, driving reckless action against the divine—yet such impulses hasten defeat.
No tīrtha is mentioned.
None.