Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 60

Devanagari script

विपुलं शिष्यमादिश्य गृह एकोऽत्र आगतः । सोऽहं स्नात्वात्र संतर्प्य पितॄञ्छ्रद्धापरायणः

Transliteration

vipulaṃ śiṣyamādiśya gṛha eko'tra āgataḥ | so'haṃ snātvātra saṃtarpya pitṝñchraddhāparāyaṇaḥ

Translation

بعد أن أوصيتُ تلميذي فيبولا، جئتُ إلى بيتي هنا وحدي. ثم اغتسلتُ في هذا الموضع وأرضيتُ الآباء الأسلاف (الپِتْرِ) بقرابين الشِّرادّها على الوجه اللائق، فأنا مكرَّسٌ كلّيًا لعمل الشِّرادّها.

Word by Word

• विपुलम्: great/large
• विपुलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विपुल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (शिष्यम्)

• शिष्यम्: disciple
• शिष्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिष्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आदिश्य: having instructed/ordered
• आदिश्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: आ + दिश् (धातु) → आदिश्य (क्त्वा)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त-अव्ययकृदन्त (gerund)

• गृहम्: to the house/home
• गृहम्: Gati-Karma (Destination/गति)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• एकः: alone
• एकः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (अहम्/आगतः)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• आगतः: having come; came
• आगतः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + गम् (धातु) → आगत (क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त-भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सः: he/that (I)
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु) → स्नात्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त-अव्ययकृदन्त

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• संतर्प्य: having satisfied (offered)
• संतर्प्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: सम् + तृप् (धातु) → संतर्प्य (क्त्वा/ल्यप्)
• Form: ल्यप्/क्त्वा-प्रत्ययान्त-अव्ययकृदन्त (gerund)

• पितॄन्: the ancestors (pitṛs)
• पितॄन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• श्रद्धापरायणः: devoted to faith (in śrāddha)
• श्रद्धापरायणः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक) + परायण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (श्रद्धायाः परायणः = devoted to faith)

Speaker

A householder (gṛhastha) narrator within Sūta’s discourse (deduced, Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A disciplined elder returns alone after instructing his disciple Vipula; he bathes at a quiet water-edge, then offers tarpaṇa with kuśa grass and water, facing south, with a calm, devotional expression.

Characters & Entities

• Vipula
• Pitṛs

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Householder dharma is upheld through purity (snāna) and gratitude to ancestors (pitṛ-tarpaṇa) performed with śraddhā.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A local sacred bathing-spot is implied by “having bathed here,” but the snippet does not name the tīrtha explicitly.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) followed by pitṛ-tarpaṇa/śraddhā—satisfying the ancestors with offerings.