Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 84

Devanagari script

ददृशे तं च देवेशो विनतां प्रेक्ष्य पार्वतीम् । ततस्तां ज्वलनं प्राह नैतद्योग्यं त्वया कृतम्

Transliteration

dadṛśe taṃ ca deveśo vinatāṃ prekṣya pārvatīm | tatastāṃ jvalanaṃ prāha naitadyogyaṃ tvayā kṛtam

Translation

رآه سيد الآلهة، وإذ رأى بارفاتي منحنية، خاطب جفالانا (النار) قائلاً: "هذا عمل غير لائق قمت به."

Word by Word

• ददृशे: saw
• ददृशे: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), आत्मनेपदम् (Ātmanepada)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masc.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg.)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• देवेशः: the Lord of gods
• देवेशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव-ईश (प्रातिपदिक; देव + ईश)
• Form: पुंलिङ्ग (masc.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन (sg.)

• विनताम्: bowed down
• विनताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विनता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (fem.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg.)

• प्रेक्ष्य: having looked at
• प्रेक्ष्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial action/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र-ईक्ष् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः (indeclinable verbal)

• पार्वतीम्: Pārvatī
• पार्वतीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (fem.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg.)

• ततः: then
• ततः: Kāla/Hetu (Temporal/Causal/काल-हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb), क्रम/हेतु (then/from that)

• ताम्: to her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (fem.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg.)

• ज्वलनम्: Agni (fire)
• ज्वलनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ज्वलन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masc.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg.)

• प्राह: said
• प्राह: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आह्/अह् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (sg.), परस्मैपदम् (Parasmaipada)

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (neut.), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc. 1/2), एकवचन (sg.)

• योग्यम्: proper/fit
• योग्यम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: योग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (neut.), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc. 1/2), एकवचन (sg.); विधेय-विशेषण (predicative adjective)

• त्वया: by you
• त्वया: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीयपुरुष-सर्वनाम (2nd person pronoun), तृतीया (Instr. 3), एकवचन (sg.)

• कृतम्: done
• कृतम्: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग (neut.), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc. 1/2), एकवचन (sg.)

Speaker

Śiva (Deveśa) addressing Agni (Jvalana)

Visual Art Cues

Scene: Īśvara, seeing Pārvatī bowed/abased, turns with stern compassion and rebukes Jvalana (Agni) for an unfitting act; the court of gods watches in anxious stillness.

Characters & Entities

• Śiva (Deveśa)
• Pārvatī
• Agni (Jvalana)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma includes reverent conduct in sacred spaces; even gods are accountable to propriety before Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the focus is the sanctity of Śiva’s presence.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a moral correction by Śiva.