Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 80

दाता महीभृतां नाथो होता देवश्चतुर्मुखः । वरः पशुपतिः साक्षात्कन्या विश्वरणिस्तथा

dātā mahībhṛtāṃ nātho hotā devaścaturmukhaḥ | varaḥ paśupatiḥ sākṣātkanyā viśvaraṇistathā

كان المُعطي سيّدَ الجبال، وكان الكاهنُ المُقيمُ للشعائر الإلهَ ذا الوجوه الأربعة (براهما). وكان العريسُ هو باشوبتي بذاته، وكانت العروسُ هي فيشفَراني (بارفتي) كذلك.

dātāthe giver
dātā:
Karta (कर्ता/nominal predicate)
TypeNoun
Root√dā (धातु) + तृ (तृन्-प्रत्यय)
Formकर्तरि तृन्-प्रत्ययान्त (agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
mahī-bhṛtāmof the mountains
mahī-bhṛtām:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootmahī (प्रातिपदिक) + bhṛt (√bhṛ + क्त, प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural); ‘महीम् भृतः’ = earth-bearers (mountains)
nāthaḥlord
nāthaḥ:
Karta (कर्ता/nominal predicate)
TypeNoun
Rootnātha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
hotāthe officiating priest (invoker)
hotā:
Karta (कर्ता/nominal predicate)
TypeNoun
Root√hu (धातु) + तृ (तृन्-प्रत्यय)
Formकर्तरि तृन्-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
devaḥthe god
devaḥ:
Karta (कर्ता/nominal predicate)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
caturmukhaḥthe four-faced (Brahmā)
caturmukhaḥ:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण/apposition to devaḥ)
TypeNoun
Rootcatur (संख्या-प्रातिपदिक) + mukha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः ‘चत्वारि मुखानि यस्य’ (one who has four faces)
varaḥthe bridegroom
varaḥ:
Karta (कर्ता/nominal predicate)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
paśupatiḥPaśupati (Śiva)
paśupatiḥ:
Samānādhikaraṇa (apposition to varaḥ)
TypeNoun
Rootpaśu (प्रातिपदिक) + pati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘पशूनां पतिः’ (lord of beings)
sākṣātdirectly, in person
sākṣāt:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsākṣāt (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: directly, in person)
kanyāthe maiden (bride)
kanyā:
Karta (कर्ता/nominal predicate)
TypeNoun
Rootkanyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
viśvaraṇiḥlady of the universe
viśvaraṇiḥ:
Samānādhikaraṇa (apposition to kanyā)
TypeNoun
Rootviśva (प्रातिपदिक) + raṇi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘विश्वस्य रणी’ (queen/lady of the universe)
tathāthus, likewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: likewise/so)

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating

Scene: A formal enumeration tableau: Himavat enthroned as donor, Brahmā four-faced as priest with ladle and vedi, Śiva as Paśupati bridegroom, Pārvatī as Viśvaraṇī bride—each iconographically distinct and balanced.

H
Himālaya
B
Brahmā (Caturmukha)
Ś
Śiva (Paśupati)
P
Pārvatī (Viśvaraṇī)

FAQs

Cosmic order is mirrored in dharmic rites: each role is honored, and the divine acts through structured ritual.

No specific pilgrimage site is named; the focus is the sacrality of the wedding rite itself.

It identifies the formal roles—giver (dātā), priest (hotā), groom (vara), and bride (kanyā)—central to a dharmic vivāha.