Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 59

Devanagari script

वैडूर्यबद्धभूमिस्थं रत्नजैश्च गृहैर्युतम् । तत्प्रविश्य स्तूयमानो द्वारमभ्याससाद ह

Transliteration

vaiḍūryabaddhabhūmisthaṃ ratnajaiśca gṛhairyutam | tatpraviśya stūyamāno dvāramabhyāsasāda ha

Translation

وكانت ساحاته مرصوفةً بڤيدوريا (حجر عين القط)، ومزوَّدةً ببيوتٍ من الجواهر. فلما دخلها، وهو يُثنى عليه من كل جانب، دنا من الباب.

Word by Word

• वैडूर्यबद्धभूमिस्थम्: situated on a ground paved/bound with vaidūrya (lapis)
• वैडूर्यबद्धभूमिस्थम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वैडूर्य + बद्ध + भूमि + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; समासः (बहुपद-तत्पुरुष): वैडूर्येण बद्धा भूमिः यस्य/यत्र तत्, तत्र स्थितम्; विशेषणम् (गिरिस्थानम्/स्थानम् प्रति)

• रत्नजैः: made of jewels
• रत्नजैः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रत्नज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; समासः—रत्नात् जातः (पञ्चमी-तत्पुरुष) / रत्ननिर्मितः; विशेषणम् (गृहैः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• गृहैः: with houses
• गृहैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन

• युतम्: endowed
• युतम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √युज्)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• तत्: that (place)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (तत् = that/place)

• प्रविश्य: having entered
• प्रविश्य: Purvakala (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र + विश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव

• स्तूयमानः: being praised
• स्तूयमानः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्तूयमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्तु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शानच्), कर्मणि प्रयोग (passive), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (देवेशः)

• द्वारम्: the gate/door
• द्वारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्वार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• अभ्याससाद: approached/reached
• अभ्याससाद: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि + आ + सद् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• ह: indeed
• ह: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: ह (अव्यय)
• Form: निपात (particle; emphasis/indeed)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages

Visual Art Cues

Scene: A radiant courtyard paved or inlaid with vaidūrya gems; jewel-built houses shimmer; Śiva enters while celestial beings chant praises; he advances toward a grand doorway framed by ornate pillars.

Characters & Entities

• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine presence sanctifies the ‘threshold’—approaching the doorway symbolizes entering dharma through reverence and praise.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting remains Himālaya’s sacred residence, portrayed as a celestial venue for Śiva’s wedding.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription; stuti (praise) is shown as an auspicious accompaniment to entering a sacred venue.