Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 92

Devanagari script

यक्षाः सिद्धास्तथा साध्या दैत्याः किंपुरुषा नगाः । समुद्राद्याश्च ये केचित्त्रैलोक्यप्रवरास्च ये

Transliteration

yakṣāḥ siddhāstathā sādhyā daityāḥ kiṃpuruṣā nagāḥ | samudrādyāśca ye kecittrailokyapravarāsca ye

Translation

وجاء الياكشا والسِّدها والسّادهيات؛ والدايتيا والكِمْبُرُوشا والناغا—ومعهم البحار وسائر الأعيان من أهل العوالم الثلاثة—فاجتمعوا لتلك المناسبة العظمى.

Word by Word

• यक्षाः: Yakṣas
• यक्षाः: Karta (Listed subjects/कर्ता-समुच्चय)
• Type: Noun
• Root: यक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सिद्धाः: Siddhas
• सिद्धाः: Karta (Listed subjects/कर्ता-समुच्चय)
• Type: Noun
• Root: सिद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• तथा: also
• तथा: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: ‘thus/also’)

• साध्याः: Sādhyas
• साध्याः: Karta (Listed subjects/कर्ता-समुच्चय)
• Type: Noun
• Root: साध्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• दैत्याः: Daityas
• दैत्याः: Karta (Listed subjects/कर्ता-समुच्चय)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• किंपुरुषाः: Kiṃpuruṣas
• किंपुरुषाः: Karta (Listed subjects/कर्ता-समुच्चय)
• Type: Noun
• Root: किं + पुरुष (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (किं-पुरुषाः = a class of beings)

• नगाः: mountains
• नगाः: Karta (Listed subjects/कर्ता-समुच्चय)
• Type: Noun
• Root: नग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• समुद्राद्याः: oceans and the like
• समुद्राद्याः: Karta (Listed subjects/कर्ता-समुच्चय)
• Type: Noun
• Root: समुद्र + आदि (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (समुद्रः आदिः येषां ते)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• ये: who/which
• ये: Karta (Relative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (relative pronoun)

• केचित्: some
• केचित्: Karta (Appositional subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: केचित् (सर्वनाम; क + चित्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; अनिश्चितवाचक-सर्वनाम (indefinite pronoun)

• त्रैलोक्यप्रवराः: the foremost in the three worlds
• त्रैलोक्यप्रवराः: Karta (Listed subjects/कर्ता-समुच्चय)
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य + प्रवर (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (त्रैलोक्ये प्रवराः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• ये: who
• ये: Karta (Relative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (relative pronoun; पुनरुक्ति)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A vast assembly: Yakṣas with jeweled wealth, Siddhas radiant and ascetic, Sādhyas luminous, Daityas imposing, Kiṃpuruṣas exotic, Nāgas serpentine; personified oceans as mighty figures bearing conches and gems; all converge toward a central pavilion.

Characters & Entities

• Yakṣas
• Siddhas
• Sādhyas
• Daityas
• Kiṃpuruṣas
• Nāgas
• Samudras (oceans)
• Trailokya (three worlds)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The divine event is portrayed as so auspicious that all realms and orders of beings are drawn to it, highlighting the cosmic significance of dharmic rites.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named in this verse; it frames a pan-cosmic gathering within the Māheśvara narrative setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None here; the verse is descriptive, listing the attendees of the grand occasion.