Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 75

Devanagari script

नानाविधाः कर्मयोगा जटारूपा बिभर्ति सः । वेदत्रयी त्रिनेत्राणि त्रिपुरं त्रिगुणं वपुः

Transliteration

nānāvidhāḥ karmayogā jaṭārūpā bibharti saḥ | vedatrayī trinetrāṇi tripuraṃ triguṇaṃ vapuḥ

Translation

يحملُ شتّى مسالكِ كَرْما-يوغا كأنّها جَدائلُه المُلبَّدة. والڤيدا الثلاثُ هي عيونُه الثلاث؛ وتريبورا هي مدينتُه الثلاثية؛ وأما هيئتُه ذاتُها فهي الغوناتُ الثلاث.

Word by Word

• नानाविधाः: of various kinds
• नानाविधाः: Qualifier (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नाना + विध (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (नाना-विधाः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण

• कर्मयोगाः: disciplines/paths of action (karma-yogas)
• कर्मयोगाः: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् + योग (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (कर्म-योगाः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• जटारूपाः: in the form of matted locks
• जटारूपाः: Qualifier (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जटा + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (जटा-रूपाः = जटास्वरूपाः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण

• बिभर्ति: bears/carries
• बिभर्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भृ (धातु)
• Form: लट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वेदत्रयी: the triad of Vedas
• वेदत्रयी: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वेद + त्रयी (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (वेद-त्रयी), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• त्रिनेत्राणि: three eyes
• त्रिनेत्राणि: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि + नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (त्रि-नेत्राणि), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन

• त्रिपुरम्: Tripura (the three cities)
• त्रिपुरम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि + पुर (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (त्रि-पुरम्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• त्रिगुणम्: threefold in qualities (three guṇas)
• त्रिगुणम्: Qualifier (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि + गुण (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (त्रि-गुणम्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• वपुः: body/form
• वपुः: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वपुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), deduced for Māheśvarakhaṇḍa narration

Visual Art Cues

Scene: Śiva shown with prominent jaṭā (as ‘many karma-yogas’), three eyes glowing with Vedic radiance, subtle triadic motifs (threefold city/Tripura in background), and a body aura divided into three guṇa hues (white/red/black) yet harmonized.

Characters & Entities

• Śiva
• Vedas
• Tripura
• Triguṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

All spiritual disciplines and cosmic principles are gathered into Śiva; devotion unifies karma, knowledge, and cosmic order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified; the verse is a doctrinal praise using cosmic symbolism.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; the verse elevates yogic and Vedic elements as aspects of Śiva.