Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 5
Devanagari script
अथाग्रेसरसंपत्त्या रथिनो जयमाययुः । कस्ते सखाभवत्पूर्वं हिरण्याक्षवधे विभो
Transliteration
athāgresarasaṃpattyā rathino jayamāyayuḥ | kaste sakhābhavatpūrvaṃ hiraṇyākṣavadhe vibho
Translation
«ثم لما نال فرسانُ المركباتِ التفوّقَ في المقدّمة دَنَوا من الظفر. يا ذا البأس العظيم، مَن كان من قبلُ صديقًا حليفًا لك يساويك عند قتل هيرانياكشا؟»
Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमार्थक
अग्रेसरसंपत्त्याby the support/advantage of a leader
अग्रेसरसंपत्त्या:
Karana (Means/करण)
TypeNoun
Rootagresara + saṃpatti (अग्रेसर प्रातिपदिक + संपत्ति प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया (करण), एकवचन; तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुष) ‘अग्रेसरस्य संपत्त्या’ = by the advantage/aid of a leader
रथिनःthe chariot-warriors
रथिनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootrathin (रथिन् प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (कर्ता), बहुवचन
जयम्victory
जयम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootjaya (जय प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (कर्म), एकवचन
आययुःattained/reached
आययुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rooti (इ धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन
कःwho
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (किम् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (कर्ता), एकवचन; प्रश्नवाचक
तेyour
ते:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (त्वद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
सखाfriend
सखा:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootsakhā (सखा प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
अभवत्was/became
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (भू धातु)
Formलुङ् (Aorist/Imperfect-like), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Sambandha (Temporal modifier/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootpūrvam (पूर्वम् अव्यय/नपुंसक)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb: formerly)
हिरण्याक्षवधेin the slaying of Hiraṇyākṣa
हिरण्याक्षवधे:
Adhikarana (Occasion/context/अधिकरण)
TypeNoun
Roothiraṇyākṣa + vadha (हिरण्याक्ष प्रातिपदिक + वध प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुष) ‘हिरण्याक्षस्य वधे’
विभोO mighty one
विभो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvibhu (विभु प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन
Speaker
Indra (within Nārada’s narration)
Visual Art Cues
Scene: Chariot-warriors surge forward; Indra invokes the memory of Hiraṇyākṣa’s slaying—brief flashback vignette of Varāha/Viṣṇu overpowering the asura, used as rhetorical fuel.
Characters & Entities
I
IndraV
ViṣṇuH
HiraṇyākṣaFAQs
Remembering divine victories restores faith and courage in present trials.
No tīrtha is mentioned; the verse recalls an avatāra-episode (Hiraṇyākṣa’s slaying).
None.