Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 155
Devanagari script
ततो जंभं हतं दृष्ट्वा दानवेन्द्राः पराङ्मुखाः । सर्वे ते भग्नसंकल्पा दुद्रुवुस्तारकं प्रति
Transliteration
tato jaṃbhaṃ hataṃ dṛṣṭvā dānavendrāḥ parāṅmukhāḥ | sarve te bhagnasaṃkalpā dudruvustārakaṃ prati
Translation
ثم لما رأى سادةُ الدانَفَةِ جَمْبَه صريعًا ولّوا الأدبار؛ وقد تكسّرت عزائمهم، ففرّوا جميعًا نحو تارَكَة.
Word by Word
ततःthen/thereupon
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
Formअव्यय (adverb) ‘thereupon/from that’
जंभम्Jambha
जंभम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजंभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
हतम्slain
हतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) → हत (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वा)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund) ‘having seen’
दानवof the Dānavas
दानव:
Sambandha (Genitive in compound/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद; (दानव + इन्द्र) षष्ठी-तत्पुरुष ‘दानवानाम् इन्द्राः’
इन्द्राःlords/chiefs
इन्द्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समस्तपदं ‘दानवेन्द्राः’
पराङ्मुखाःturned away/facing away
पराङ्मुखाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपराङ्मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय ‘पराङ् + मुख’ = ‘turned away’
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
भग्नbroken
भग्न:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभञ्ज् (धातु) → भग्न (कृदन्त, क्त)
Formसमासपूर्वपद; (भग्न + संकल्प) कर्मधारय/तत्पुरुषार्थे ‘भग्नः संकल्पः येषाम्’ (बहुव्रीह्यर्थे प्रयोगः)
संकल्पाः(those) with broken resolve
संकल्पाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootसंकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहि-समासः ‘भग्नसंकल्पाः’ = ‘whose resolve is broken’
दुद्रुवुःran away
दुद्रुवुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootद्रु (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
तारकम्Tāraka
तारकम्:
Gati-karma (Goal as object/गतिकर्म)
TypeNoun
Rootतारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रतिtowards
प्रति:
Dik/Pratiyogi (Direction/दिक्)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formअव्यय (preposition/postposition) ‘towards’
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: Asura lords recoil and turn their chariots away, banners drooping; dust rises as they flee in disorder toward the distant figure/fortress of Tāraka, while devas regroup behind Indra.
Characters & Entities
J
JambhaD
DānavasT
TārakaFAQs
When adharma loses its champions, its confidence collapses; unrighteous alliances often retreat into further arrogance rather than reform.
No sacred geography is referenced in this verse.
None.