Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 43
Devanagari script
धनदोऽपि धनं सर्वं गृहीतो मुक्तमूर्धजः । पदातिरेकः सन्त्रस्तः प्राप्यैवं दीनवत्स्थितः
Transliteration
dhanado'pi dhanaṃ sarvaṃ gṛhīto muktamūrdhajaḥ | padātirekaḥ santrastaḥ prāpyaivaṃ dīnavatsthitaḥ
Translation
حتى كُبِيرا، واهبُ الثروة، سُلِبَ كلَّ ماله؛ وشَعرُه مُرسَل، تُرِكَ وحيدًا على قدميه، مرتعدًا من الفزع، قائمًا في حالٍ يُرثى لها.
Word by Word
धनदःDhanada (Kubera)
धनदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधनद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (masc. nom. sg.); ‘Kubera’
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-निपात (also/even)
धनम्wealth
धनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (neut. acc. sg.)
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (neut. acc. sg.)
गृहीतःcaptured
गृहीतः:
Karta (Subject attribute/कर्ता-विशेषण)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘seized/captured’
मुक्तमूर्धजःwith loosened hair
मुक्तमूर्धजः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमुक्त + मूर्धज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘मुक्ताः मूर्धजाः यस्य’ इति बहुव्रीह्यर्थे प्रचलित-प्रयोग)
पदातिरेकःon foot (deprived of conveyance)
पदातिरेकः:
Karta (Subject complement)
TypeNoun
Rootपद + अतिरेक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (पदात् अतिरेकः = ‘on foot/without a vehicle’)
सन्त्रस्तःterrified
सन्त्रस्तः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसम्-त्रस् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP) विशेषणरूप; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘terrified’
प्राप्यhaving reached
प्राप्य:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; ‘having reached/obtained’
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus/in this manner)
दीनवत्like a miserable man
दीनवत्:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootदीनवत् (अव्यय/तद्धित)
Formअव्यय; उपमानार्थक (like a wretch/like the poor)
स्थितःremained
स्थितः:
Kriya (State/action)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP) परिनिष्ठित; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘stood/remained’
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: Kubera, once resplendent, is shown disheveled with loosened hair, bereft of ornaments and treasure, standing alone on foot amid a battlefield, eyes wide with fear and shame.
Characters & Entities
K
Kubera (Dhanada)FAQs
Wealth and status are impermanent; dharma teaches humility and reliance on the divine rather than on possessions.
No tīrtha is mentioned in this verse.
None.