Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 4
Devanagari script
हेषितैर्हयवृंदानां रथनेमिस्वनेन च । घोषेण चैव तूर्याणां युगांत इव चाभवत्
Transliteration
heṣitairhayavṛṃdānāṃ rathanemisvanena ca | ghoṣeṇa caiva tūryāṇāṃ yugāṃta iva cābhavat
Translation
بصهيل جموع الخيل، وبهدير عجلات المركبات، وبضجيج آلات الحرب، بدا المشهد كأنه نهاية يوجا، آخر الزمان لدورةٍ كاملة.
Word by Word
हेषितैःby the neighings
हेषितैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootहेषित (कृदन्त; √हेष् धातु)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण), बहुवचनम्; भूतकृत्-प्रत्ययान्त (क्त) ‘हेषित’ = neighing/sound
हयवृन्दानाम्of the groups of horses
हयवृन्दानाम्:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootहय (प्रातिपदिक) + वृन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (हयानां वृन्दम्)
रथनेमिस्वनेनby the sound of chariot-rims
रथनेमिस्वनेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक) + नेमि (प्रातिपदिक) + स्वन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्; तत्पुरुष-समासः (रथस्य नेमेः स्वनः)
चand
च:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
घोषेणby the roar/noise
घोषेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootघोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्
चand
च:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
एवindeed
एव:
Avadharana (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारणार्थक-अव्ययम् (emphatic particle)
तूर्याणाम्of the musical instruments
तूर्याणाम्:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतूर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), बहुवचनम्
युगान्तःthe end of an age
युगान्तः:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (युगस्य अन्तः)
इवas if/like
इव:
Upama-dyotaka (Comparator)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमार्थक-अव्ययम् (comparative particle)
चand
च:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
अभवत्became/was
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages
Visual Art Cues
Scene: A vast army surges; horses rear and neigh; chariot wheels thunder; war-drums and trumpets blare, creating an apocalyptic, yuga-ending atmosphere under dust-darkened skies.
Characters & Entities
H
HayaR
RathaT
TūryaY
YugāntaFAQs
Unrestrained violence creates an apocalyptic atmosphere—an outer sign of inner disorder (adharma).
None in this verse; it is a simile-driven battle depiction.
None.