Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 52

तमुवाच ततो दैत्यं विरंचोऽमरनायकः । न युज्यते विना मृत्युं देहिनो देहधारणम् । जातस्य हि ध्रुवो मृत्युः सत्यमेतच्छ्रुतीरितम्

tamuvāca tato daityaṃ viraṃco'maranāyakaḥ | na yujyate vinā mṛtyuṃ dehino dehadhāraṇam | jātasya hi dhruvo mṛtyuḥ satyametacchrutīritam

ثم قال فيرانچا (براهما)، قائد الخالدين، لذلك الدايتيّا: «إنّ حمل الجسد لكائنٍ متجسّدٍ من غير موتٍ لا يليق. فمن وُلد فالموت له حتمٌ—وهذا حقّ كما أعلنت الشروتي.»

tamhim
tam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन, सर्वनाम
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/Verb)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
tataḥthen
tataḥ:
Adhikarana (Temporal)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय, अव्यय-प्रकारः—काल/क्रमवाचक (adverb of sequence)
daityamthe demon
daityam:
Karma (Object; apposition to tam)
TypeNoun
Rootdaitya (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
viraṃcaḥVirañca (Brahmā)
viraṃcaḥ:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootviraṃc (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (ब्रह्मा)
amara-nāyakaḥleader of the gods
amara-nāyakaḥ:
Karta (Appositional to viraṃcaḥ)
TypeNoun
Rootamara + nāyaka (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (leader of the immortals)
nanot
na:
Sambandha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation)
yujyateis proper/possible
yujyate:
Kriya (Action/Verb)
TypeVerb
Root√yuj (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; भावे प्रयोगः (impersonal: 'is proper/possible')
vināwithout
vinā:
Sambandha (Exclusion)
TypeIndeclinable
Rootvinā (अव्यय)
Formअव्यय, उपसर्गार्थक-पूर्वपद/निपात; विना + द्वितीया (without)
mṛtyumdeath
mṛtyum:
Karma (Object of vinā)
TypeNoun
Rootmṛtyu (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
dehinaḥof an embodied being
dehinaḥ:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootdehin (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
deha-dhāraṇammaintenance/holding of the body
deha-dhāraṇam:
Karta (Subject of yujyate)
TypeNoun
Rootdeha + dhāraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (holding of the body)
jātasyaof one who is born
jātasya:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootjāta (√jan धातु, क्त-प्रत्यय)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (Genitive), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (born)
hifor/indeed
hi:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चये निपात (indeed/for)
dhruvaḥcertain
dhruvaḥ:
Visheshana (Qualifier of mṛtyuḥ)
TypeAdjective
Rootdhruva (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
mṛtyuḥdeath
mṛtyuḥ:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootmṛtyu (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
satyamtrue
satyam:
Karta (Predicate)
TypeAdjective
Rootsatya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicative)
etatthis
etat:
Karta (Subject of implied 'is')
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
śruti-īritamdeclared by the Veda
śruti-īritam:
Visheshana (Qualifier of etat)
TypeAdjective
Rootśruti (प्रातिपदिक) + īrita (√īr धातु, क्त-प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; समासः—तत्पुरुष (uttered/declared by śruti)

Brahmā (Virañca)

Listener: Ṛṣis (frame)

Scene: Brahmā (Virañca) calmly instructs the daitya: embodied existence cannot be deathless; śruti itself declares death certain for the born.

B
Brahmā (Virañca)
A
Amaras (Devas)
Ś
Śruti
T
Tāraka

FAQs

Embodiment implies impermanence; even divine boons cannot overturn the Vedic law that birth culminates in death.

None; the verse teaches universal dharma grounded in śruti rather than a place-māhātmya.

None; it is a doctrinal statement about mortality and Vedic authority.