Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 84

स पुरा शोचते व्यक्तं प्राप्य तच्चांतकं गृहम् । तथाहि गृह्यकारेण श्रुतौ प्रोक्तमिदं वचः

sa purā śocate vyaktaṃ prāpya taccāṃtakaṃ gṛham | tathāhi gṛhyakāreṇa śrutau proktamidaṃ vacaḥ

ثمّ إذا بلغ «البيت الأخير» أي دار الموت، فلا بدّ أن يندم ويأسى؛ لأن هذه الكلمة قد أُعلنت في الشروتي على لسان واضع تقليد الغِرهيا.

सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम
पुराformerly/earlier
पुरा:
Modifier (काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
शोचतेgrieves/laments
शोचते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशुच् (धातु)
Formलट् लकार (Present); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
व्यक्तम्clearly/manifestly
व्यक्तम्:
Modifier (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootव्यक्त (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग (क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचनम्); क्रियाविशेषण (adverb)
प्राप्यhaving reached/obtained
प्राप्य:
Purvakala (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formकृदन्त; ल्यप् (absolutive/त्वा-प्रत्ययार्थ); पूर्वक्रिया
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; विशेषण (गृहम्)
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अन्तकम्death-bringing/fatal
अन्तकम्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्तक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; विशेषण (गृहम्)
गृहम्house/home
गृहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
तथाthus
तथा:
Modifier (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण
हिindeed/for
हि:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/causal particle)
गृह्यकारेणby the author of the Gṛhya (text)
गृह्यकारेण:
Karana/Agent-instrument (करण)
TypeNoun
Rootगृह्यकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन; समास: गृह्यस्य कारः/कर्ता (गृह्य-कार)
श्रुतौin the Śruti
श्रुतौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्रुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन
प्रोक्तम्is said/declared
प्रोक्तम्:
Predicate (विधेय)
TypeVerb
Rootप्र-वच् (धातु)
Formकृदन्त (क्त/PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कर्मणि
इदम्this
इदम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषण (वचः)
वचःstatement/utterance
वचः:
Karta (Grammatical subject of passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa convention)

Scene: A man at life’s end approaching a dark doorway labeled ‘Antaka’; behind him lie neglected scriptures and unperformed rites; a luminous śruti-voice (personified) points toward dharma.

Ś
Śruti
G
Gṛhya

FAQs

Neglect of dharma leads to regret at life’s end; scriptural tradition warns that death exposes the futility of complacency.

No site is mentioned; the verse is a moral reflection supported by śruti/gṛhya authority.

No specific ritual is detailed; it cites the Gṛhya/Śruti tradition to reinforce the warning.