Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 83
Devanagari script
इति चिंतयते मह्यं भृशं दोलायते मनः । महन्मे कौतुकं जातं सत्यं वा वक्तुमर्हथ
Transliteration
iti ciṃtayate mahyaṃ bhṛśaṃ dolāyate manaḥ | mahanme kautukaṃ jātaṃ satyaṃ vā vaktumarhatha
Translation
وإذ أتفكّر هكذا، يضطرب قلبي اضطرابًا شديدًا. لقد نهض فيّ شوقٌ عظيم إلى المعرفة—فقل لي الحقّ.
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
चिन्तयतेthinks/reflects
चिन्तयते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√चिन्त् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
मह्यम्to me/for me
मह्यम्:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formचतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; सर्वनाम
भृशम्greatly/excessively
भृशम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formपरिमाण/तीव्रतावाचक-अव्यय (adverb)
दोलायतेsways/wavers
दोलायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√दोल् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
मनःmind
मनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
महत्great
महत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; विशेषण (used predicatively with ‘कौतुकम्’)
मेmy/of me
मे:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
कौतुकम्curiosity/wonder
कौतुकम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकौतुक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
जातम्has arisen/occurred
जातम्:
Kriya (Result state/क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु) + क्त
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भावे/कर्मणि
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (as object of ‘वक्तुम्’)
वाor/indeed (emphatic alternative)
वा:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक निपात (disjunctive particle)
वक्तुम्to speak
वक्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Root√वच् (धातु) + तुमुन्
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (infinitive)
अर्हथyou are able/ought (to)
अर्हथ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अर्ह् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन
Speaker
Pārtha (Arjuna/Dhanaṃjaya)
Characters & Entities
P
Pārtha (implicit)FAQs
Spiritual progress is fueled by honest longing for truth and the humility to ask for it.
None in this verse; it prepares the listener for the forthcoming explanation about sacred places.
None; it is a request for satya-vacana (truthful explanation).