Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 43

सर्वलक्षणशोभाढ्यां सर्वावयव सुंदरीम् । मुनिस्तत्याज नोत्संगात्क्षणमात्रमपि क्वचित्

sarvalakṣaṇaśobhāḍhyāṃ sarvāvayava suṃdarīm | munistatyāja notsaṃgātkṣaṇamātramapi kvacit

مزدانةً ببهاء كلِّ العلامات المباركة، جميلةً في كلِّ عضوٍ من أعضائها، لم يدعها الحكيم تفارق حجره قطّ، ولا لحظةً واحدة، في أيّ حين.

सर्वलक्षणशोभाढ्याम्rich in all marks of beauty
सर्वलक्षणशोभाढ्याम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + लक्षण + शोभा + आढ्य (प्रातिपदिक); ‘सर्वलक्षणशोभाढ्या’
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; तत्पुरुष-समासः (सर्वैः लक्षणैः शोभया च आढ्या)
सर्वावयवसुंदरीम्beautiful in every limb
सर्वावयवसुंदरीम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + अवयव + सुन्दरी (प्रातिपदिक); ‘सर्वावयवसुन्दरी’
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; तत्पुरुष-समासः (सर्वेषु अवयवेषु सुन्दरी)
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
तत्her
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; सर्वनाम
त्याजabandoned/let go
त्याज:
Kriyā (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
उत्संगात्from (his) lap
उत्संगात्:
Apādāna (Source/separation/अपादान)
TypeNoun
Rootउत्सङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (5th/Ablative), एकवचनम्
क्षणमात्रम्even for a moment
क्षणमात्रम्:
Kāla-adhikaraṇa (Extent of time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षण + मात्र (प्रातिपदिक); ‘क्षणमात्र’
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; तत्पुरुष-समासः (क्षणस्य मात्रम्)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि (even)
क्वचित्at any time/anywhere
क्वचित्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय; देश/कालवाचक (adverb: ever/anywhere)

Skanda (deduced narrative voice in Kāśīkhaṇḍa)

Tirtha: Kāśī-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Scene: The sage holds the radiant, auspiciously marked maiden close, never letting her leave his lap; her beauty is serene, not erotic—an icon of auspicious destiny under ascetic protection.

V
Vedaśiras
D
Dhūtāpāpā

FAQs

It elevates loving guardianship as dharma—protecting and cherishing what is auspicious and divinely entrusted.

No specific tīrtha is named; it is an āśrama-centered narrative within the Kāśī-khaṇḍa framework.

None; it is descriptive, emphasizing care rather than ritual.