Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 65

गंगावरणयोः संगे रम्यः खर्वविनायकः । अखर्वानपि विघ्नौघान्भक्तानां खर्वयेत्सताम्

gaṃgāvaraṇayoḥ saṃge ramyaḥ kharvavināyakaḥ | akharvānapi vighnaughānbhaktānāṃ kharvayetsatām

عند ملتقى الغانغا (Gaṅgā) وفارانا (Varaṇā) البهيّ يقيم خرفا-فينايكا (Kharva‑Vināyaka)؛ وللعبّاد الصالحين يُصغِّر حتى سيول العوائق العظيمة.

gaṅgā-varaṇayoḥof Gaṅgā and Varaṇa (rivers)
gaṅgā-varaṇayoḥ:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootgaṅgā (प्रातिपदिक) + varaṇa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (समाहार-द्वन्द्व), षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन; द्वन्द्व (गङ्गा च वरणं च)
saṅgeat the confluence/meeting
saṅge:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootsaṅga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
ramyaḥbeautiful/charming
ramyaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootramya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kharva-vināyakaḥKharva-vināyaka
kharva-vināyakaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkharva (प्रातिपदिक) + vināyaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (खर्व-नामकः विनायकः / खर्वः विनायकः)
akharvānvery great (not small)
akharvān:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roota- (नञ्) + kharva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; नञ्-समासार्थ ‘not small/undwarfed, huge’ (qualifying vighnaughān)
apieven
api:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (even/also)
vighna-oghānmasses of obstacles
vighna-oghān:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvighna (प्रातिपदिक) + ogha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुष (विघ्नानाम् ओघाः)
bhaktānāmof devotees
bhaktānām:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootbhakta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
kharvayetwould diminish/make small
kharvayet:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkharvaya (णिजन्त-धातु) < kharva (प्रातिपदिक)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; नामधातु/णिजन्त ‘to make small/dwarf’
satāmof the virtuous
satām:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsat (सत्/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; ‘of the good/virtuous’ (appositional with bhaktānām)

Skanda

Tirtha: Gaṅgā–Varaṇā Saṅgama; Kharva‑Vināyaka

Type: sangam

Scene: A luminous river confluence where the darker Varuṇā meets the broad Gaṅgā; Kharva‑Vināyaka shrine nearby; devotees offer water and flowers; huge obstacle-waves depicted shrinking into ripples as they approach the deity.

G
Gaṅgā
V
Varaṇā
K
Kharva-Vināyaka
K
Kāśī

FAQs

Divine grace in a sacred place can reduce even overwhelming troubles into manageable insignificance.

The Gaṅgā–Varaṇā confluence in Kāśī, associated with Kharva-Vināyaka.

No explicit prescription appears; the verse highlights the blessing tied to the place and the Vināyaka’s grace for devotees.