Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 58
Devanagari script
पानीयं पातुमपि नो लभेयं मुनिसत्तम । स्नानस्य का कथा नाथ रक्षेयुर्जलदेवताः
Transliteration
pānīyaṃ pātumapi no labheyaṃ munisattama | snānasya kā kathā nātha rakṣeyurjaladevatāḥ
Translation
«يا أفضلَ الحكماء، لا أجد حتى ماءً أشربه. فكيف بالاغتسال يا مولاي؟ إن آلهةَ المياه ستمنعني.»
Word by Word
पानीयम्drinking water
पानीयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपानीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Accusative singular
पातुम्to drink
पातुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Root√पा (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुनन्त (infinitive) — to drink
अपिeven
अपि:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also/even)
नःfor us/our
नः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी/चतुर्थी-बहुवचनरूप (enclitic) — here: षष्ठी बहुवचन ‘our’ (context: ‘for us/we’)
लभेयम्I could obtain
लभेयम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√लभ् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), उत्तमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद — I might obtain
मुनिसत्तमO best of sages
मुनिसत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि-सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन — Vocative; समास: मुनीनां सत्तमः (षष्ठी-तत्पुरुष)
स्नानस्यof bathing
स्नानस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन — Genitive singular (of bathing)
काwhat (kind of)
का:
Karta (Predicate interrogative/विधेय)
TypeAdjective
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — interrogative pronoun; विशेषण (of कथा)
कथाtalk/possibility
कथा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Nominative singular
नाथO lord
नाथ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन — Vocative singular
रक्षेयुःmight protect/permit
रक्षेयुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√रक्ष् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद — they might protect/allow
जलदेवताःwater-deities
जलदेवताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजल-देवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — Nominative plural; समास: जलस्य देवताः (षष्ठी-तत्पुरुष)
Speaker
Preta
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Vimalodā-saras
Type: kund
Visual Art Cues
Scene: The preta laments inability to obtain even drinking water, fearing the water-deities will restrain him from bathing; he appeals to the sage as protector.
Characters & Entities
P
PretaM
MuniJ
Jaladevatāḥ (water deities)FAQs
Karmic affliction can block access to purifying rites, highlighting the need for guidance, grace, and proper means.
The Vimalodaka Saras tīrtha in Kāśī remains the setting of the episode.
Snāna is discussed, along with the notion of ritual restriction/guardianship by jaladevatāḥ.