Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 57

साक्षाच्च सर्वे मंत्रा वै साक्षाद्यज्ञपुमानसौ । आचार्यपदवीमेष देवाचार्यः स्वयं चरेत् । साक्षाद्ब्रह्मा स्वयं चैष भृगुर्वै कर्मकांडवित्

sākṣācca sarve maṃtrā vai sākṣādyajñapumānasau | ācāryapadavīmeṣa devācāryaḥ svayaṃ caret | sākṣādbrahmā svayaṃ caiṣa bhṛgurvai karmakāṃḍavit

وكذلك ينبغي أن تكون جميع المانترا حاضرة حضورًا عينيًّا، وأن يتجلّى شخصُ اليَجْنَ نفسه. وأن يتولّى منصب الآتشاريّا المعلّمُ الإلهيّ بذاته. وأن يحضر براهما بنفسه، ومعه بْهْرِغو العارف بقسم الطقوس (كارما-كاندا) أيضًا.

sākṣātdirectly
sākṣāt:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootsākṣāt (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (directly)
caand
ca:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
sarveall
sarve:
Visheshana
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
maṃtrāḥmantras
maṃtrāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmaṃtra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
vaiindeed
vai:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/अनुनासिक-निपात (emphatic particle)
sākṣātdirectly
sākṣāt:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootsākṣāt (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय
yajña-pumānthe sacrifice-person (Yajña personified)
yajña-pumān:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyajña (प्रातिपदिक) + pumān/puman (पुमन्-प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘यज्ञः एव पुमान्’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
asauthat one (he)
asau:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootadas (अदस्-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (demonstrative)
ācārya-padavīmthe status/position of an ācārya
ācārya-padavīm:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootācārya (प्रातिपदिक) + padavī (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘आचार्यस्य पदवी’); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Acc./2nd), एकवचन
eṣaḥthis one (he)
eṣaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (एतद्-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
deva-ācāryaḥteacher of the gods
deva-ācāryaḥ:
Karta (Predicate noun/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + ācārya (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘देवानाम् आचार्यः’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
svayamhimself
svayam:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formस्वार्थक-अव्यय
caretshould act/perform
caret:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootcar (चर् धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
sākṣātdirectly
sākṣāt:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootsākṣāt (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय
brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (Predicate noun/कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (ब्रह्मन्-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
svayamhimself
svayam:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formस्वार्थक-अव्यय
caand
ca:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
eṣaḥthis one (he)
eṣaḥ:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (एतद्-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
bhṛguḥBhṛgu
bhṛguḥ:
Karta (Predicate noun/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhṛgu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
vaiindeed
vai:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय
karma-kāṇḍa-vitknower of ritual section (karma-kāṇḍa)
karma-kāṇḍa-vit:
Karta (Predicate noun/कर्ता)
TypeNoun
Rootkarma-kāṇḍa (कर्म + काण्ड) + vit (विद् धातु → वित् ‘knower’)
Formतत्पुरुष-समास (‘कर्मकाण्डं वेत्ति’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa norm)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A cosmic yajña: luminous mantras as personified syllabic beings hover; Yajña-Puruṣa stands radiant; a divine guru officiates; Brahmā and Bhṛgu sit as authoritative witnesses.

B
Brahmā
B
Bhṛgu
Y
Yajña

FAQs

True ritual legitimacy is extraordinarily rare; it requires flawless mantra, realized yajña-spirit, and unimpeachable priestly authority.

Though not naming a tirtha, the teaching reflects Kāśī-khaṇḍa’s dharmic lens: in Kāśī, inner truth outweighs mere ceremonial display.

An extreme benchmark for yajña: mantras, Yajña-person, divine ācārya, Brahmā, and Bhṛgu should be present in person.