Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 13

हरेरायतनान्युच्चैः प्रतिसौधं पदेपदे । तस्य राज्ये समभवन्महाभाग्यनिधेः शिवे

harerāyatanānyuccaiḥ pratisaudhaṃ padepade | tasya rājye samabhavanmahābhāgyanidheḥ śive

في مملكته قامت معابد هاري شامخةً، عند كل قصرٍ وفي كل خطوة. يا شيفَا، في مملكة ذلك الكنز ذي الحظ العظيم، تجلّى مثل هذا البهاء.

हरेःof Hari (Viṣṇu)
हरेः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
आयतनानिshrines / temples
आयतनानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआयतन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
उच्चैःhigh / loftily
उच्चैः:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootउच्चैः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषणम् (adverb)
प्रति-सौधम्at each mansion
प्रति-सौधम्:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय/उपसर्गसदृश) + सौध (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमासः; अव्ययत्वेन प्रयोगः — अर्थः ‘प्रत्येकं सौधम्’ (in/at each mansion)
पदेat every step
पदे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (पुनरुक्त्यर्थे)
पदेat every step
पदे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; पुनरुक्तिः (pade pade = everywhere)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
राज्येin (his) kingdom
राज्ये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
समभवन्came to be / arose
समभवन्:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-भू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपदम्; ‘they came to be/occurred’
महाभाग्य-निधेःof the treasure of great fortune
महाभाग्य-निधेः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + भाग्य (प्रातिपदिक) + निधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; तत्पुरुषः (महद् भाग्यं यस्य/महाभाग्यस्य निधिः) — सम्बोधन/सम्बन्धे; ‘of the treasure of great fortune’
शिवेin Śiva (i.e., in Kāśī/auspicious place)
शिवे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरणे (in Śiva’s [city]/in auspiciousness) — पाठानुसार

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Śivā (Pārvatī)

Scene: A panoramic sacred cityscape: every mansion crowned with a small Hari shrine; streets lined with flags and lamps; devotees moving from doorway to doorway in continuous worship; the address ‘O Śivā’ suggests a narrated marvel.

H
Hari
Ś
Śivā (Pārvatī)

FAQs

A dharmic, blessed reign expresses itself as public devotion—temples and sacred spaces flourish everywhere.

The verse praises widespread temple-building rather than naming a single tirtha; it sits within the Kāśī Khaṇḍa’s broader sanctification of sacred space.

Implicitly, the merit of establishing temples (devālaya-pratiṣṭhā) is celebrated, though no step-by-step rite is given.