Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 10

Devanagari script

निर्वाणनगरी काशी काशी सर्वाघसंघहृत् । विश्वेशितुः प्रिया काशी द्यौः काशी सदृशी नहि

Transliteration

nirvāṇanagarī kāśī kāśī sarvāghasaṃghahṛt | viśveśituḥ priyā kāśī dyauḥ kāśī sadṛśī nahi

Translation

كاشي هي مدينة النيرفانا؛ وكاشي تزيل جموع الآثام كلها. كاشي محبوبة لدى فيشفيشا (Viśveśa)؛ وحتى السماء لا شبيه لها بكاشي.

Word by Word

• निर्वाणनगरी: the city of nirvāṇa
• निर्वाणनगरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: निर्वाण + नगरी (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; समासः—निर्वाणस्य नगरी (षष्ठी-तत्पुरुष)

• काशी: Kāśī
• काशी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• काशी: Kāśī
• काशी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सर्वाघसंघहृत्: remover of all heaps of sins
• सर्वाघसंघहृत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + अघ + संघ + हृत् (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘काशी’विशेषणम्; समासः—सर्वेषाम् अघानां संघं हरति इति (षष्ठी-तत्पुरुष/उपपद-समास)

• विश्वेशितुः: of the Lord of the universe
• विश्वेशितुः: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: विश्वेशितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; समासः—विश्वस्य ईशिता (षष्ठी-तत्पुरुष)

• प्रिया: beloved
• प्रिया: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘काशी’विशेषणम्

• काशी: Kāśī
• काशी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• द्यौः: heaven/sky
• द्यौः: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (वैदिके पुं/स्त्री), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• काशी: Kāśī
• काशी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सदृशी: similar/equal
• सदृशी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सदृश (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘काशी’विशेषणम्

• नहि: indeed not/there is not
• नहि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नहि (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation particle), ‘न’ + ‘हि’

Speaker

Bṛhaspati

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī / Avimukta

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Kāśī depicted as a radiant city of liberation: Viśveśa enthroned in subtle form above the ghāṭas; sins personified dissolving into light; svarga shown faintly in the distance, outshone by Kāśī.

Characters & Entities

• Kāśī
• Nirvāṇa
• Viśveśa (Śiva)
• Dyauḥ (heaven)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The highest aim is not heavenly enjoyment but nirvāṇa/mukti, and Kāśī is praised as the foremost means-place for it.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī), explicitly called the Nirvāṇa-nagarī.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated; the verse is a doctrinal praise of Kāśī’s salvific status.