Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 70

Devanagari script

इंद्रद्युम्नेश्वरं लिंगं तत्समीपे समर्च्य च । तेजोमयेन यानेन स स्वर्ग भुवि मोदते

Transliteration

iṃdradyumneśvaraṃ liṃgaṃ tatsamīpe samarcya ca | tejomayena yānena sa svarga bhuvi modate

Translation

ومن عبد لِنْغَ إندراديومنِشْوَرا وكرّمه حقّ التكريم في جواره، ابتهج في الديار السماويّة، مسافرًا إليها على مركبةٍ سماويّةٍ متلألئةٍ من نور.

Word by Word

• इन्द्रद्युम्नेश्वरम्: (the) Indradyumneśvara (Lord of Indradyumna)
• इन्द्रद्युम्नेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इन्द्रद्युम्न-ईश्वर (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; इन्द्रद्युम्नस्य ईश्वरः इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तत्-समीपे: near it
• तत्-समीपे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + समीप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (समीप-शब्दः), सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तत्-सम्बन्धेन ‘तस्य समीपे’

• समर्च्य: having duly worshipped
• समर्च्य: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + अर्च् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; ‘समर्च्य’ = having worshipped

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• तेजोमयेन: by/with a radiant
• तेजोमयेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; तेजोमयः = तेजसा मयः (instrumental-tatpurusha sense)

• यानेन: vehicle
• यानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• स्वर्गे: in heaven
• स्वर्गे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; पदपाठे ‘स्वर्ग’ इति दृश्यते, अर्थतः ‘स्वर्गे’

• भुवि: on earth
• भुवि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक; स्त्रीलिङ्ग ‘भू/भुव्’)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• मोदते: rejoices
• मोदते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुद् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa dialogue context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Indradyumneśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage-inquirer audience within the Kāśī-māhātmya frame (traditionally sages/devotees)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim worships a radiant liṅga labeled Indradyumneśvara within a Kāśī shrine; above, a luminous celestial vimāna descends, bathing the sanctum in golden light as the devotee is borne to svarga.

Characters & Entities

• Indradyumneśvara
• Liṅga
• Svarga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reverent worship of a specific Kāśī-liṅga yields exalted posthumous joy and divine elevation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Indradyumneśvara Liṅga, presented as a meritorious shrine within the Kāśī sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

To worship (arcana) the Indradyumneśvara Liṅga, specifically in its immediate proximity.