Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 64

Devanagari script

आषण्मासं त्रिकालं यः केदारेशं नमस्यति । तं नमस्यंति सततं लोकपाला यमादयः

Transliteration

āṣaṇmāsaṃ trikālaṃ yaḥ kedāreśaṃ namasyati | taṃ namasyaṃti satataṃ lokapālā yamādayaḥ

Translation

مَن يسجد لكيداريشا (Kedāreśa) ثلاث مرات في اليوم مدة ستة أشهر، فإن حُرّاس العوالم، وعلى رأسهم يَما، يجلّونه على الدوام.

Word by Word

• आषण्मासम्: for six months
• आषण्मासम्: Kāla (Duration/काल)
• Type: Noun
• Root: आ + षण्मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कालपरिमाण), एकवचन; ‘आ’ उपसर्गार्थे—‘पर्यन्तम्’ (for a period of)

• त्रिकालम्: thrice daily
• त्रिकालम्: Kāla (Frequency/काल)
• Type: Noun
• Root: त्रि + काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कालपरिमाण), एकवचन; द्विगु—‘त्रयः कालाः’ (three times a day)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम

• केदारेशम्: Lord of Kedāra
• केदारेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: केदार + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—केदारस्य ईशः

• नमस्यति: worships, bows to
• नमस्यति: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नमस् (धातु; नामधातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• नमस्यन्ति: worship, bow to
• नमस्यन्ति: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नमस् (धातु; नामधातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• सततम्: always, constantly
• सततम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सतत (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• लोकपालाः: guardians of the worlds
• लोकपालाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोकपाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—लोकस्य पालाः

• यमादयः: Yama and others
• यमादयः: Karta (Subject apposition/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यम + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—यमः आदिः येषाम् (Yama and others)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśī-khaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāreśa (in Kāśī context)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devotees seeking a structured vow

Visual Art Cues

Scene: A devotee bows to Kedāreśa at three daily junctures—sunrise, midday, sunset—shown as a triptych; above, the lokapālas (including Yama) appear respectfully with folded hands, acknowledging the devotee’s spiritual stature.

Characters & Entities

• Kedāreśa
• Lokapālas
• Yama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steady, time-bound devotion (regular namaskāra) elevates a devotee’s spiritual authority, even before cosmic guardians.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāreśvara (Kedāreśa) in the Kāśī-khaṇḍa context.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bowing to Kedāreśvara three times daily for a six-month observance.