Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 63

श्रीकंठ सन्निधौ देवी महालक्ष्मीर्जगज्जनिः । स्नात्वा श्रीकुंड तीर्थे तु समर्च्या जगदंबिका

śrīkaṃṭha sannidhau devī mahālakṣmīrjagajjaniḥ | snātvā śrīkuṃḍa tīrthe tu samarcyā jagadaṃbikā

بقرب شريكانثا تقيم الإلهة مها لاكشمي، أمُّ العالم ومُنشِئتُه. وبعد الاغتسال في تيرثا شريكوندا، تُعبَد تلك الجَگَدَمبيكا عبادةً لائقة.

श्रीकण्ठŚrīkaṇṭha (Śiva)
श्रीकण्ठ:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootश्रीकण्ठ (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (श्रीः कण्ठे यस्य), पुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुषार्थे सम्बोधन/प्रातिपदिक-प्रयोगः; अत्र ‘श्रीकण्ठस्य’ इत्यर्थे (intended genitive: ‘of Śrīkaṇṭha/Śiva’)
सन्निधौin the presence
सन्निधौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसन्निधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
देवीthe goddess
देवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
महालक्ष्मीःMahālakṣmī
महालक्ष्मीः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महती लक्ष्मी), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
जगज्जनिःmother/origin of the world
जगज्जनिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् + जनि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (जगतः जनिः), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समनाधिकरण (apposition)
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootस्ना (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive: having bathed)
श्रीकुण्डŚrīkuṇḍa (sacred pond)
श्रीकुण्ड:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री + कुण्ड (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (श्रीमान् कुण्डः), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-सम्बन्धे (locative relation) एकवचन; ‘श्रीकुण्डे’ इत्यर्थे (place-name used with following)
तीर्थेat the pilgrimage spot
तीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
तुindeed, and
तु:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle: contrast/emphasis)
समर्च्याto be duly worshipped
समर्च्या:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeAdjective
Rootसम् + अर्च्य (कृदन्त; √अर्च् धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (to be duly worshipped)
जगदम्बिकाJagadambikā (Mother of the world)
जगदम्बिका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् + अम्बिका (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (जगतः अम्बिका), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समनाधिकरण (apposition)

Skanda

Tirtha: Śrīkuṇḍa tīrtha (with Mahālakṣmī near Śrīkaṇṭha)

Type: kund

Scene: Pilgrims bathe at a small stepped tank (Śrīkuṇḍa) near a Śiva precinct (Śrīkaṇṭha), then approach a shrine of Mahālakṣmī as Jagadambā with lotus and pot of abundance; the scene blends purity and prosperity.

Ś
Śrīkaṇṭha
M
Mahālakṣmī
Ś
Śrīkuṇḍa Tīrtha
J
Jagadambikā
K
Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

Pilgrimage in Kāśī is completed through tīrtha-snān and Devī-arcana, uniting purity and devotion.

Śrīkuṇḍa Tīrtha and the Mahālakṣmī shrine near Śrīkaṇṭha in Kāśī.

First snāna (bathing) at Śrīkuṇḍa Tīrtha, then samarcana (worship) of Mahālakṣmī (Jagadambikā).