Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 61

Devanagari script

त्रिलोकसुंदरी सिद्धिं दद्यात्त्रैलोक्यसुंदरीम् । वैधव्यं नाप्यते क्वापि तस्या देव्याः समर्चनात्

Transliteration

trilokasuṃdarī siddhiṃ dadyāttrailokyasuṃdarīm | vaidhavyaṃ nāpyate kvāpi tasyā devyāḥ samarcanāt

Translation

تمنح تريلُوكاسوندري سِدهي «الجمال في العوالم الثلاثة». وبالعبادة الخالصة لتلك الإلهة لا تُصادَف الأرملةُ في أي موضع.

Word by Word

• त्रिलोकसुन्दरी: Trilokasundarī (goddess)
• त्रिलोकसुन्दरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रि + लोक + सुन्दरी (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सिद्धिम्: success, attainment
• सिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दद्यात्: may give, would grant
• दद्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• त्रैलोक्यसुन्दरीम्: (the state/name) ‘Trailokyasundarī’
• त्रैलोक्यसुन्दरीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य + सुन्दरी (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (त्रैलोक्यस्य सुन्दरी), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म-रूपेण (as object/complement)

• वैधव्यम्: widowhood
• वैधव्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वैधव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• आप्यते: is obtained
• आप्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive sense: ‘is obtained’)

• क्वापि: anywhere
• क्वापि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्व (अव्यय) + अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय-समुच्चय (indefinite adverb: ‘anywhere’)

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• देव्याः: of the goddess
• देव्याः: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• समर्चनात्: from (her) proper worship
• समर्चनात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: सम् + अर्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; हेत्वर्थ (cause)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Trilokasundarī (Gaurī) shrine in Kāśī (at Kubjāmbareśvara locus)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Trilokasundarī is shown as radiant Gaurī, bestowing beauty and marital auspiciousness; women devotees offer red flowers and lamps, praying for saubhāgya.

Characters & Entities

• Trilokasundarī
• Devī (Gaurī/Pārvatī)
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Proper Devī-worship is portrayed as granting both inner ‘siddhi’ and worldly auspicious protection for household life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The shrine-context is the Kāśī locale where Trilokasundarī is worshipped (as introduced with Kubjāmbareśvara/Nalakūbara).

What ritualistic prescription is mentioned?

Samarcana—complete, reverent worship of Devī Trilokasundarī.