Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 93

Devanagari script

ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे पक्षं रुद्रसरे नरः । कुर्वन्वै वार्षिकीं यात्रां न विघ्नैरभिभूयते

Transliteration

jyeṣṭhe māsi site pakṣe pakṣaṃ rudrasare naraḥ | kurvanvai vārṣikīṃ yātrāṃ na vighnairabhibhūyate

Translation

في شهر جْيَيْشْثَة، في النصف المضيء، من أقام في رودرا-سارا سُنّةَ الزيارة السنوية مدةَ نصف شهر لا تغلبه العوائق.

Word by Word

• ज्येष्ठे: in (the month of) Jyeṣṭha
• ज्येष्ठे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (मासि)

• मासि: in the month
• मासि: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• सिते: in the bright (fortnight)
• सिते: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (पक्षे)

• पक्षे: in the fortnight
• पक्षे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• पक्षम्: for a fortnight
• पक्षम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; कालपरिमाणार्थे

• रुद्रसरे: at Rudra-lake
• रुद्रसरे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रुद्र-सरस् (प्रातिपदिक; घटकाः: रुद्र + सरस्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रुद्रस्य सरः)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कुर्वन्: doing/performing
• कुर्वन्: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (नरः)

• वै: indeed
• वै: Sambandha-bodhaka (Emphasis/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• वार्षिकीम्: annual
• वार्षिकीम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वार्षिकी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (यात्राम्)

• यात्राम्: pilgrimage/procession
• यात्राम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• विघ्नैः: by obstacles
• विघ्नैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विघ्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• अभिभूयते: is overpowered
• अभिभूयते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-भू (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rudra-sara

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim camp by a sacred lake named for Rudra; daily rites over a fortnight—bathing, offering water to a small liṅga, walking pradakṣiṇā—while storm-clouds/obstacles symbolically disperse.

Characters & Entities

• Rudra-sara (Rudra-sarovara)
• Jyeṣṭha
• Śukla Pakṣa
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Regular pilgrimage discipline in a Śiva-charged sacred place is said to generate protective merit that subdues life’s obstacles.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rudra-sara / Rudra-sarovara in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

A vārṣikī yātrā (annual observance/pilgrimage), maintained for a full fortnight in Jyeṣṭha bright half at Rudra-sara.