Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 83

पुनःपुनश्च तत्क्षेत्रमतिथीकृत्यनेत्रयोः । विचित्रं च पवित्रं च तृप्तिं नाधिजगाम ह

punaḥpunaśca tatkṣetramatithīkṛtyanetrayoḥ | vicitraṃ ca pavitraṃ ca tṛptiṃ nādhijagāma ha

مرّة بعد مرّة جعل ذلك الحقل المقدّس ضيفاً لعينيه، يتأمّله تكراراً؛ ومع أنّه كان عجيباً ومطهِّراً، لم يبلغ مع ذلك الرضا.

पुनःपुनःagain and again
पुनःपुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनःपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्त-क्रियाविशेषण (again and again)
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘that’ (क्षेत्रम् इति विशेषणम्)
क्षेत्रम्sacred field/region
क्षेत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अतिथीकृत्यhaving treated as a guest
अतिथीकृत्य:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootअतिथि-कृ (धातु; कृ) + क्त्वा (अव्ययभाव)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); ‘having made (it) a guest’
नेत्रयोःin the two eyes
नेत्रयोः:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी (6th/7th Gen/Loc), द्विवचन; ‘of/in the two eyes’
विचित्रम्wondrous
विचित्रम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविचित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तृप्तिम् इति कर्मविशेषणम् (as ‘varied/wondrous’)
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
पवित्रम्pure; sanctifying
पवित्रम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तृप्तिम् इति कर्मविशेषणम्
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
तृप्तिम्satisfaction
तृप्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतृप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
अधिजगामattained; reached
अधिजगाम:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअधि-गम् (धातु; गम्)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
indeed
:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphasis/indeed)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa discourse)

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Scene: A devotee repeatedly turns his gaze toward the same sacred panorama—ghats, temples, Gaṅgā—each time seeing new wonders; the kṣetra is personified as a guest arriving at the eyes, while the devotee remains unsated in holy longing.

K
Kāśī-kṣetra (implied)

FAQs

Holy places like Kāśī inspire inexhaustible devotional longing; repeated darśana deepens purity rather than producing mere sensory satiation.

The Kāśī-kṣetra as a whole (the sacred field/city), praised as both wondrous and purifying.

No fixed ritual; the act emphasized is repeated darśana—returning again and again to behold the kṣetra.