Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Purva Ardha›Adhyaya 5›Shloka 45
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 45

Devanagari script

आपृच्छ्य सर्वान्समुनीन्मुनीश्वरः सबालवृद्धानपि तत्रवासिनः । तृणानि वृक्षांश्चलताः समस्ताः पुरीं परिक्रम्य च निर्ययौ च

Transliteration

āpṛcchya sarvānsamunīnmunīśvaraḥ sabālavṛddhānapi tatravāsinaḥ | tṛṇāni vṛkṣāṃścalatāḥ samastāḥ purīṃ parikramya ca niryayau ca

Translation

بعد أن استأذن جميع الحكماء وسكان المكان، صغارًا وكبارًا، انطلق الحكيم الجليل؛ وبعد أن طاف بالمدينة طوافًا تعبديًا خرج، كأنّ الأعشاب والأشجار نفسها تتحرّك معه.

Word by Word
आपृच्छ्यhaving taken leave/asked
आपृच्छ्य:
Purvakala-Kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-प्रच्छ् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त अव्ययकृदन्त (gerund), अर्थः—‘पूछित्वा/अनुज्ञां गृहीत्वा’
सर्वान्all
सर्वान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; विशेषण
सु-मुनीन्the good sages
सु-मुनीन्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसु (अव्यय/उपसर्गवत्) + मुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; कर्मधारयः—‘सुमुनयः’ (good sages)
मुनीश्वरःlord of sages
मुनीश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘मुनीनां ईश्वरः’
स-बाल-वृद्धान्(those) with children and elders
स-बाल-वृद्धान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस (अव्यय) + बाल (प्रातिपदिक) + वृद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; ‘बाल’+‘वृद्ध’ द्वन्द्वः, ‘स’ = ‘सहित’ (with)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
वासिनःresidents
वासिनः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवासिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन (पाठानुसारं); ‘तत्रवासिनः’ इति समासे सति प्रायः द्वितीया बहुवचन
तृणानिgrasses
तृणानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतृण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
वृक्षान्trees
वृक्षान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
चलताःmoving
चलताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeVerb
Rootचल् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (शतृ-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; विशेषणवत्—‘चलन्तः’
समस्ताःall together
समस्ताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; विशेषण (सर्वेषां समाहारः)
पुरीम्the city
पुरीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
परिक्रम्यhaving circumambulated
परिक्रम्य:
Purvakala-Kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-क्रम् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त अव्ययकृदन्त (gerund), अर्थः—‘परिभ्रम्य’
चand
च:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
निर्ययौwent out/departed
निर्ययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर्-या (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
चand
च:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
Speaker

Narrator (Skanda-to-Agastya frame inferred; verse is narrative description within Kāśīkhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-parikramā (kṣetra-pradakṣiṇā)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A venerable sage, after bowing to assembled sages and townsfolk—children, elders—walks the circumambulatory path around Kāśī; trees lean and grasses ripple as if following, while the city’s ghāṭas and temples glow in farewell light.

Characters & Entities
A
Agastya (implied)
K
Kāśī (the city)
S
Sages
R
Residents of Kāśī

FAQs

A holy place is honored through respectful leave-taking and parikramā; devotion sanctifies even the act of departure.

Kāśī (Vārāṇasī), revered as a city worthy of circumambulation.

Purī-parikramā—circumambulation of the sacred city as an act of reverence.

←Previous Verse
Next Verse→