Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 73
Devanagari script
ततः शक्रः समाहूय वीतिहोत्रं पुरःस्थितम् । ऊचे मधुरया वाचा बहुमानपुरःसरम्
Transliteration
tataḥ śakraḥ samāhūya vītihotraṃ puraḥsthitam | ūce madhurayā vācā bahumānapuraḥsaram
Translation
ثم إن شَكرا (إندرا) استدعى فيتيهوترا القائم أمامه، وتكلّم بكلامٍ عذبٍ يتقدّمه عظيمُ الإكرام.
Word by Word
ततःthen
ततः:
Adverbial (काल/अनुक्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/ततः (then/thereupon)
शक्रःŚakra (Indra)
शक्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
समाहूयhaving summoned
समाहूय:
Adverbial (पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootसम् + आ + हु (हु-धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund)
वीतिहोत्रम्Vītihotra (a person)
वीतिहोत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवीतिहोत्र (प्रातिपदिक; वीतिः + होत्र)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; नाम (proper name)
पुरःस्थितम्standing before (him)
पुरःस्थितम्:
Qualifier (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुरः (अव्यय) + स्थित (√स्था-धातु, कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; भूतकृदन्त विशेषण (standing in front)
ऊचेsaid
ऊचे:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (वच्-धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद (उवाच/ऊचे)
मधुरयाwith sweet
मधुरया:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootमधुर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषण
वाचाspeech/words
वाचा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
बहुमानपुरःसरम्preceded by great respect
बहुमानपुरःसरम्:
Qualifier (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहुमान (प्रातिपदिक) + पुरःसर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (preceded by respect)
Speaker
Narrator (Skanda in Kāśīkhaṇḍa frame), quoting Indra
Characters & Entities
I
Indra (Śakra)V
VītihotraFAQs
Even when issuing commands, dharma favors speech grounded in honor and restraint.
The broader Kāśī-khaṇḍa frame; no named tirtha appears in this verse.
No direct prescription, but the context points toward ritual/fire-related agency through Vītihotra.