Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 36

लोहदंडधरं कृष्णं पुरुषं कृष्णवाससम् । स्वयं योग्रे स्थितं पश्येत्स त्रीन्मासान्न लंघयेत्

lohadaṃḍadharaṃ kṛṣṇaṃ puruṣaṃ kṛṣṇavāsasam | svayaṃ yogre sthitaṃ paśyetsa trīnmāsānna laṃghayet

إذا رأى المرء في المنام رجلًا أسود اللون لابسًا السواد، يحمل عصًا من حديد، قائمًا عند النير كأنه مستعد للقبض عليه، فلن يتجاوز ثلاثة أشهر؛ فذلك يدل على الموت خلال ثلاثة أشهر.

लोहदण्डधरम्bearing an iron staff
लोहदण्डधरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootलोह-दण्ड-धर (प्रातिपदिक; लोह + दण्ड + धर)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; 'लोहस्य दण्डः' (षष्ठी-तत्पुरुष) + 'दण्डं धरति' (उपपद-तत्पुरुष)
कृष्णम्black/dark
कृष्णम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पुरुषम्a man/person
पुरुषम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कृष्णवाससम्wearing black garments
कृष्णवाससम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootकृष्ण-वासस् (प्रातिपदिक; कृष्ण + वासस्)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'कृष्णं वासः यस्य' इति बहुव्रीहिरपि सम्भवः, अत्र 'कृष्णं वासः' इति कर्मधारय-रूपेण (black-clad)
स्वयम्oneself
स्वयम्:
Karta (Agent-emphasis)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वतन्त्र-क्रियाविशेषण (indeclinable adverb: oneself)
योग्रेin the arena/ground (yogra)
योग्रे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयोग्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; स्थानवाचक (in/at the yogra—arena/ground; पाठभेदः 'योग्ये' इत्यपि)
स्थितम्standing
स्थितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त-भूतकर्मणि/भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'स्थित' = standing/placed
पश्येत्should see
पश्येत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
त्रीन्three
त्रीन्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; 'मासान्' इति विशेषण
मासान्months
मासान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
not
:
Sambandha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
लङ्घयेत्should cross/overstep/pass beyond
लङ्घयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootलङ्घ् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Kāśī-mahātmya hearer (pilgrimage-seeker)

Scene: In a dream, a black-clad dark figure grips an iron staff and stands by a yoke/pole as if to seize the dreamer—an icon of Yama’s summons—contrasted with a faint protective glow of Śiva’s liṅga in the distance.

K
Kāśī
Y
Yama (implied by black figure and death context)

FAQs

When death’s signs appear, the wise intensify yoga, japa, and reliance on Śiva—especially through the saving grace associated with Kāśī.

The adhyāya’s thrust is toward Kāśī and Viśveśvara, presented as the supreme shelter when Yama’s approach is sensed.

No explicit rite is named here; it is an omen-verse that supports the later counsel to practice yoga and take refuge in Kāśī/Viśveśvara.