Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 3

Devanagari script

वसानश्चर्मचीराणि साग्निर्मुन्यन्नवर्तनः । जटी सायंप्रगे स्नायी श्मश्रुलोनखलोमभृत्

Transliteration

vasānaścarmacīrāṇi sāgnirmunyannavartanaḥ | jaṭī sāyaṃprage snāyī śmaśrulonakhalomabhṛt

Translation

يلبس الجلود ولحاء الشجر، ويحفظ النار المقدّسة، ويقتات من طعام الغابة؛ ذا جَتا (شَعرٍ معقود)، يغتسل صباحًا ومساءً، وليدع لحيته وشَعره وأظفاره وشَعر جسده دون قصّ، التزامًا برياضة الزهد.

Word by Word

• वसानः: wearing
• वसानः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वस् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (विप्रः/वानप्रस्थः)

• चर्मचीराणि: skins and bark-garments
• चर्मचीराणि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चर्म (प्रातिपदिक) + चीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; समासः—चर्म च चीरं च (द्वन्द्व)

• साग्निः: with (sacred) fire
• साग्निः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण; समासः—अग्निसहितः (सह-तत्पुरुष)

• मुन्यन्नवर्तनः: subsisting on sages’ food (simple fare)
• मुन्यन्नवर्तनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + अन्न (प्रातिपदिक) + वर्तन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण; समासः—मुन्यन्नेन वर्तनम् यस्य (तृतीया-तत्पुरुष/उपपदसमासार्थ)

• जटी: matted-haired
• जटी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: जटिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• सायंप्रगे: in the evening and in the morning
• सायंप्रगे: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सायम् (अव्यय) + प्रगे (अव्यय)
• Form: अव्ययद्वयम्; कालवाचक (time adverbs)

• स्नायी: one who bathes
• स्नायी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्ना (धातु) + इन्/ई (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त-प्रातिपदिक (habitual/agentive), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• श्मश्रुलोनखलोमभृत्: bearing beard, hair, nails (untrimmed)
• श्मश्रुलोनखलोमभृत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: श्मश्रु (प्रातिपदिक) + लोम (प्रातिपदिक) + नख (प्रातिपदिक) + लोम (प्रातिपदिक) + भृत् (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण; समासः—श्मश्रु-लोम-नख-लोमानि बिभर्ति इति (उपपद-तत्पुरुष)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A forest hermit with matted hair and bark garments tends a small sacred fire; a riverbank or pond nearby suggests morning/evening bathing; his unshorn beard and nails signify vrata.

Characters & Entities

• Skanda
• Sacred Fire (Agni)
• Vānaprastha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True withdrawal is structured: simplicity, purity, and steadiness in vows replace luxury and social identity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None is specified in this verse; it functions as dharma instruction within the Kāśī-khaṇḍa setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

Maintaining the sacred fire, bathing morning and evening, and observing ascetic grooming rules (keeping hair/nails unshorn).