Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 13

Devanagari script

जालपादान्खंजरीटान्बुडित्वा मत्स्यभक्षकान् । मत्स्याशी सर्वमांसाशी तन्मत्स्यान्सर्वथा त्यजेत्

Transliteration

jālapādānkhaṃjarīṭānbuḍitvā matsyabhakṣakān | matsyāśī sarvamāṃsāśī tanmatsyānsarvathā tyajet

Translation

ينبغي اجتناب الطيور ذات الأقدام المكفَّفة، وطيور خَمْجَريطة، والغطّاسين، والطيور التي تأكل السمك. فإن آكل السمك يصير آكلاً لكل لحم؛ لذلك يجب ترك مثل هذا السمك على كل وجه.

Word by Word

• जालपादान्: net-footed (birds/creatures)
• जालपादान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जालपाद (प्रातिपदिक; जाल + पाद)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (जालस्य पादाः)

• खंजरीटान्: khaṃjarīṭa birds (a kind of bird)
• खंजरीटान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: खंजरीट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• बुडित्वा: having drowned/sunk
• बुडित्वा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial to main verb)
• Type: Verb
• Root: बुड् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); ‘बुड्’ धातोः—बुडित्वा = निमज्ज्य/डुबित्वा (having sunk/drowned)

• मत्स्यभक्षकान्: fish-eaters
• मत्स्यभक्षकान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मत्स्यभक्षक (प्रातिपदिक; मत्स्य + भक्षक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (मत्स्यानां भक्षकाः)

• मत्स्याशी: one who eats fish
• मत्स्याशी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मत्स्याशी (प्रातिपदिक; मत्स्य + आशी)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (मत्स्यं अश्नाति इति)

• सर्वमांसाशी: one who eats all kinds of meat
• सर्वमांसाशी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्वमांसाशी (प्रातिपदिक; सर्व + मांस + आशी)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (सर्वं मांसं अश्नाति)

• तत्: that/its
• तत्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (मात्स्य-सम्बन्धि)

• मत्स्यान्: fish
• मत्स्यान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मत्स्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• सर्वथा: in every way; completely
• सर्वथा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• त्यजेत्: should abandon/avoid
• त्यजेत्: Kriyā (Main action)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A Kāśī pilgrim at dawn on a Gaṅgā ghat refuses fish offered by a vendor; nearby waterbirds and divers skim the river; the ghat steps, lamps, and distant Viśvanātha spire suggest sacred restraint amid bustling life.

Characters & Entities

• Kāśī (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The text frames fish-eating as a gateway to broader meat-eating tendencies, urging firm restraint.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the contextual holy field; the verse promotes purity norms expected of those seeking merit there.

What ritualistic prescription is mentioned?

Complete abstention from fish (and from creatures characterized as fish-eaters) is prescribed.