Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 62
Devanagari script
सुदृढं चूचुकयुगं शस्तं श्यामं सुवर्तुलम् । अंतर्मग्नं च दीर्घं च कृशं क्लेशाय जायते
Transliteration
sudṛḍhaṃ cūcukayugaṃ śastaṃ śyāmaṃ suvartulam | aṃtarmagnaṃ ca dīrghaṃ ca kṛśaṃ kleśāya jāyate
Translation
يُمدَح زوجُ الحلمتين إذا كان شديدَ التماسك، محمودًا، داكنَ اللون، حسنَ الاستدارة؛ أمّا إن كان غائرًا إلى الداخل، طويلًا نحيلًا، فإنّه يميل إلى جلب الكرب.
Word by Word
sudṛḍhamvery firm
sudṛḍham:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootsu (अव्यय) + dṛḍha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्; अव्ययीभावः (सु+दृढ)
cūcukayugampair of nipples
cūcukayugam:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootcūcuka (प्रातिपदिक) + yuga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (चूचुकयोः युगम् = pair of nipples)
śastamcommendable, good
śastam:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootśasta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
śyāmamdark-colored
śyāmam:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootśyāma (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
suvartulamvery round
suvartulam:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootsu (अव्यय) + vartula (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्; अव्ययीभावः (सु+वर्तुल)
antarmagnamsunken inward
antarmagnam:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootantar (अव्यय/उपसर्गसदृश) + magna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्; अव्ययीभावः (अन्तः मग्नम् = inward-sunk)
caand
ca:
Connector
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
dīrghamlong
dīrgham:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootdīrgha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
caand
ca:
Connector
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
kṛśamthin, slender
kṛśam:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootkṛśa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
kleśāyafor distress, for trouble
kleśāya:
Sampradāna (Purpose/for)
TypeNoun
Rootkleśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; प्रयोजनम्
jāyatearises/comes to be
jāyate:
Kriyā (Action)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम् (जायते)
Speaker
Skanda
Visual Art Cues
Scene: A calm scholastic tableau: a teacher enumerates features using a stylus on a palm-leaf; a lotus and dark-blue (śyāma) ink pot symbolize the ‘śyāma’ descriptor; the scene remains symbolic and modest.
Characters & Entities
K
Kāśī (Vārāṇasī)FAQs
It distinguishes auspicious from troublesome features using the traditional lakṣaṇa framework, linking form with expected outcomes.
None explicitly; the verse is part of the Kāśī-khaṇḍa compilation.
None.