Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 51
Devanagari script
कुंभाकारं दरिद्राया जठरं च मृदंगवत् । कूष्मांडाभं यवाभं च दुष्पूरं जायते स्त्रियाः
Transliteration
kuṃbhākāraṃ daridrāyā jaṭharaṃ ca mṛdaṃgavat | kūṣmāṃḍābhaṃ yavābhaṃ ca duṣpūraṃ jāyate striyāḥ
Translation
يُقال إن البطن على هيئة جرّة يكون لامرأة فقيرة؛ وأما البطن كهيئة الطبل—كاليقطين أو كالشعير—فيصير في المرأة عسير الإشباع، دائم الطلب.
Word by Word
कुंभाकारम्pot-shaped
कुंभाकारम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकुंभ-आकार (प्रातिपदिक; कुंभ + आकार)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (जठरम्)
दरिद्रायाof a poor woman
दरिद्राया:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदरिद्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
जठरम्belly
जठरम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजठर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः
मृदंगवत्like a drum
मृदंगवत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमृदङ्ग-वत् (प्रातिपदिक; मृदङ्ग + वत्)
Formअव्ययवत्-प्रयोगः; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; उपमानवाचक-विशेषणम्
कूष्माण्डाभम्pumpkin-like
कूष्माण्डाभम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकूष्माण्ड-आभ (प्रातिपदिक; कूष्माण्ड + आभ)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (जठरम्)
यवाभम्barley-like (in appearance)
यवाभम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयव-आभ (प्रातिपदिक; यव + आभ)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (जठरम्)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः
दुष्पूरम्hard to fill/satiate
दुष्पूरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुस्-पूर (प्रातिपदिक; दुस् + पूर)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (जठरम्)
जायतेarises/comes to be
जायते:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
स्त्रियाःof a woman
स्त्रियाः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
Speaker
Skanda
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A moralizing comparison illustrated with symbolic objects: pot, drum, gourd, barley—arranged as teaching aids while the narrator explains insatiability and poverty.
Characters & Entities
K
Kāśī (Vārāṇasī)FAQs
The verse links certain forms with lack or dissatisfaction, implicitly praising contentment and disciplined living as supports for dharma.
Kāśī is the compilation’s sacred setting; this verse itself is not a tīrtha-māhātmya passage.
None.