Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 40

Devanagari script

अष्टम्यां च चतुर्दश्यामुपवासी नरोत्तमः । प्रातः स्नात्वाथ पीतांभस्त्वंतर्लिंगमयो भवेत्

Transliteration

aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāmupavāsī narottamaḥ | prātaḥ snātvātha pītāṃbhastvaṃtarliṃgamayo bhavet

Translation

في اليوم القمري الثامن والرابع عشر، على أفضل الرجال أن يصوم. فإذا اغتسل عند الفجر ثم شرب من الماء، صار باطنه ممتلئًا باللينغا (Liṅga)، أي شيفا.

Word by Word

• अष्टम्याम्: on the eighth (lunar day)
• अष्टम्याम्: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अष्टमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (तिथिवाचक)

• च: and
• च: Avyaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• चतुर्दश्याम्: on the fourteenth (lunar day)
• चतुर्दश्याम्: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (तिथिवाचक)

• उपवासी: fasting
• उपवासी: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उपवासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (उपवासं करोति इति)

• नरोत्तमः: the best of men
• नरोत्तमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (उत्तमः नरः)

• प्रातः: in the morning
• प्रातः: Avyaya (Time adverb/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रातः (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (in the morning)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्ना (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (absolutive), पूर्वकालिक क्रिया (having bathed)

• अथ: then
• अथ: Avyaya (Sequencer/अनन्तर)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनन्तरार्थक (then)

• पीताम्भः: having drunk water
• पीताम्भः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पीत (प्रातिपदिक; √पा धातु + क्त) + अम्भस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (पीतम् अम्भः यस्य) — बहुव्रीहि-भावेन ‘one who has drunk water’ इत्यर्थे

• तु: indeed
• तु: Avyaya (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण/विरोध (but/indeed)

• अन्तर्लिङ्गमयः: consisting of the inner liṅga
• अन्तर्लिङ्गमयः: Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्धी)
• Type: Adjective
• Root: अन्तर् (अव्यय/उपसर्गभाव) + लिङ्ग (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (अन्तर्-लिङ्गम्) + मय (made of/consisting of)

• भवेत्: would become
• भवेत्: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Visual Art Cues

Scene: A disciplined pilgrim in Kāśī fasts on aṣṭamī/caturdaśī, bathes at dawn, sips tīrtha water; a subtle inner vision shows a radiant liṅga within the chest.

Characters & Entities

• Aṣṭamī
• Caturdaśī
• Upavāsa (fast)
• Snāna
• Liṅga (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Disciplined observance—fasting and sacred bathing—cultivates inner Śiva-consciousness (liṅga-bhāva).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse continues the Kāśī tīrtha context of Adhyāya 33 (the exact pond/ford is not named in this single śloka).

What ritualistic prescription is mentioned?

Upavāsa on Aṣṭamī and Caturdaśī, followed by prātaḥ-snānā and drinking tīrtha-water.