Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 41

अनाराध्य महेशानं सर्वदं सर्वदेहिनाम् । कोपि क्वापि किमप्यत्र न लभेतेति निश्चितम्

anārādhya maheśānaṃ sarvadaṃ sarvadehinām | kopi kvāpi kimapyatra na labheteti niścitam

من غير عبادة مهيشانا، واهبِ كلِّ شيءٍ لجميع ذوي الأجساد، لا ينال أحدٌ في أيِّ مكانٍ شيئًا البتّة في هذا العالم؛ فهذا يقينٌ ثابت.

अनाराध्यwithout worshipping
अनाराध्य:
Purvakala (Prior action—negated/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootअनाराध् (धातु; अन् + आ + राध्)
Formकृदन्त (क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय/gerund), निषेधपूर्वकः ‘without worshipping’
महेशानम्Maheśāna (the Great Lord, Śiva)
महेशानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहेशान (प्रातिपदिक; महा + ईशान)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारयः (‘महान् ईशानः’)
सर्वदम्giver of all
सर्वदम्:
Karma (Object-Qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्वद (प्रातिपदिक; सर्व + द)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः उपपद-तत्पुरुषः (‘सर्वं ददाति’); विशेषणम् (महेशानम्)
सर्वदेहिनाम्of all embodied beings
सर्वदेहिनाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्वदेहिन् (प्रातिपदिक; सर्व + देहिन्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुषः (‘सर्वे देहिनः’)
कःanyone
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्न/अनिश्चित-सर्वनाम (‘anyone’)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), ‘even/also’ (अनिश्चितार्थे)
क्वanywhere
क्व:
Adverbial (Place/देशाधिकरण-भाव)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formप्रश्न/अनिश्चित-अव्यय (adverb of place) ‘anywhere’
अपिat all
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अनिश्चितार्थे ‘at all’
किम्anything
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चित-सर्वनाम (‘anything’)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अनिश्चितार्थे ‘even’
अत्रhere
अत्र:
Adverbial (Place/Topic)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb) ‘here/in this matter’
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
लभेतwould obtain
लभेत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्ति-अव्यय (quotative particle)
निश्चितम्certain; determined
निश्चितम्:
Kriya (Predicative complement/विधेय)
TypeAdjective
Rootनिश्चित (प्रातिपदिक; नि + चि (धातु) + क्त)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भावे/वाक्ये विधेयम् ‘it is certain’

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: A declarative devotional scene: Maheśāna enthroned or as a radiant liṅga at Kāśī; diverse beings (householder, ascetic, king, outcaste) approach with offerings, while those turning away remain empty-handed—illustrating the verse’s certainty.

M
Maheśāna (Śiva)

FAQs

Śiva (Maheśāna) is affirmed as the universal bestower; worship is presented as the indispensable root of all attainments.

The verse belongs to the Kāśīkhaṇḍa’s praise of Śiva in Kāśī, the foremost Śaiva tīrtha in this section.

Ārādhana (worship/propitiation) of Maheśāna is the stated prescription, though no single method is specified.