Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 70

वाराणसीति विख्याता तदारभ्य महामुने । असेश्च वरणायाश्च संगमं प्राप्य काशिका

vārāṇasīti vikhyātā tadārabhya mahāmune | aseśca varaṇāyāśca saṃgamaṃ prāpya kāśikā

ومنذ ذلك الحين، أيها الحكيم العظيم، اشتهرت كاشيكا باسم «فارانا سي»، إذ بلغت ملتقى أسي وفَرَنا.

वाराणसीVārāṇasī
वाराणसी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवाराणसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन
इतिthus (called)
इति:
Iti-marker (इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)
विख्याताrenowned, well-known
विख्याता:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-ख्या (धातु) → विख्यात (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘renowned/known’
तद्from that
तद्:
Kāla-sambandha (कालसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावे प्रयुक्तम्; ‘तद्’ + ‘आरभ्य’ इति (from that time)
आरभ्यstarting from, from (that time)
आरभ्य:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootआ-रभ् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund) ‘starting from’ (अव्ययीभावार्थ)
महामुनेO great sage
महामुने:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहामुनि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; सम्बोधन विभक्ति (Vocative); एकवचन; समासः कर्मधारय (महान् मुनिः)
असेःof (the river) Asi
असेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअसि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th); एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
वरणायाःof (the river) Varaṇā
वरणायाः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवरणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th); एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
संगमम्confluence, meeting-place
संगमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसंगम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd); एकवचन
प्राप्यhaving reached
प्राप्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund) ‘having reached/attained’
काशिकाKāśikā (Kāśī)
काशिका:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकाशिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha: Vārāṇasī (Asi–Varaṇā sambandha)

Type: kshetra

Listener: Mahāmuni

Scene: A map-like sacred vista: Kāśī city resting between two flowing streams labeled Asi and Varaṇā, meeting the Gaṅgā; sages point as the name ‘Vārāṇasī’ is proclaimed.

V
Vārāṇasī
K
Kāśikā (Kāśī)
A
Asi
V
Varaṇā
M
Mahāmune (Agastya - implied addressee)

FAQs

The very name ‘Vārāṇasī’ is grounded in sacred geography—Kāśī’s identity is tied to the confluence of its protecting rivers.

Vārāṇasī/Kāśī, particularly the saṅgama (confluence) of Asi and Varaṇā.

None explicitly; the verse provides etymological-sacred context for the kṣetra’s name and locus.