Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 71

प्राणायामश्च तपसां मंत्राणां प्रणवो यथा । धर्माणामप्यहिंसा च काम्यानां श्रीर्यथा वरा

prāṇāyāmaśca tapasāṃ maṃtrāṇāṃ praṇavo yathā | dharmāṇāmapyahiṃsā ca kāmyānāṃ śrīryathā varā

كما أنَّ البراناياما (prāṇāyāma) هي سيدةُ أنواعِ التَّقشّف، وأنَّ البرَنَفَة «أوم» (Praṇava) أسمى المانترا؛ وكما أنَّ اللاعنف (ahiṃsā) أقدَمُ الدَّرما، وأنَّ شري (Śrī) أطيبُ العطايا المبتغاة—كذلك هذا التيرثا (tīrtha) الممدوح هو الأسمى.

प्राणायामःbreath-control (prāṇāyāma)
प्राणायामः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्राण-आयाम (प्रातिपदिक; प्राण + आयाम)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
तपसाम्of austerities
तपसाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन
मन्त्राणाम्of mantras
मन्त्राणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन
प्रणवःPraṇava (Oṃ)
प्रणवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रणव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
यथाjust as
यथा:
Sambandha (Comparative marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमा/प्रकार-अव्ययम् (just as)
धर्माणाम्of dharmas/duties
धर्माणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-अव्ययम् (also, even)
अहिंसाnon-violence
अहिंसा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहिंसा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
काम्यानाम्of desire-motivated (rites)
काम्यानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकाम्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; (काम्यकर्म/काम्यव्रतादि)
श्रीःprosperity, fortune
श्रीः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
यथाjust as
यथा:
Sambandha (Comparative marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमा/प्रकार-अव्ययम् (just as)
वराexcellent, best
वरा:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; विशेषणम् (qualifying श्रीः)

Skanda

Tirtha: Kāśī tīrtha (Gaṅgā/Viśveśvara sphere, implied)

Type: kshetra

Listener: Pilgrimage-inquirer audience

Scene: Four emblematic motifs—yogi in prāṇāyāma, glowing Oṃ, compassionate figure practicing ahiṃsā, and Lakṣmī/Śrī bestowing auspiciousness—converge toward the sacred tīrtha backdrop.

P
Prāṇāyāma
P
Praṇava (Oṃ)
A
Ahiṃsā
Ś
Śrī

FAQs

Spiritual life has central pillars—discipline, sacred sound, and compassion—used here to frame the highest excellence of the sacred context.

Contextually, the Gaṅgā-tīrtha in Kāśī is being praised as ‘foremost’ like Oṃ among mantras.

Prāṇāyāma and reverence for Praṇava (Oṃ) are referenced as exemplary practices; ahiṃsā is upheld as a paramount dharma.