Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 96

अपि कामातुरो जंतुरेकां रक्षति मातरम् । अपि पापकृता काशी रक्ष्या मोक्षार्थिनैकिका

api kāmāturo jaṃturekāṃ rakṣati mātaram | api pāpakṛtā kāśī rakṣyā mokṣārthinaikikā

حتى الكائنُ المعذَّبُ بالشهوة يحمي أمَّه الواحدة. وكذلك، وإن وُجدت خطايا، فإنّ كاشي وحدَها ينبغي أن تُصانَ على يد طالبِ الموكشا (التحرّر).

apieven
api:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (even)
kāma-āturaḥafflicted by desire
kāma-āturaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootkāma (प्रातिपदिक) + ātura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष (kāmena āturaḥ: afflicted by desire)
jantuḥa creature; person
jantuḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootjantu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
ekāmone (single)
ekām:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (mātaram)
rakṣatiprotects
rakṣati:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√rakṣ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
mātarammother
mātaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
apieven
api:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (even/also)
pāpa-kṛtāsin-committing; sinful
pāpa-kṛtā:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpāpa (प्रातिपदिक) + kṛta (कृदन्त, √kṛ)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष/कर्मधारयार्थे (pāpaṃ kṛtavatī) विशेषण (kāśī)
kāśīKāśī
kāśī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkāśī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
rakṣyāto be protected; worthy of protection
rakṣyā:
Vidheya (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Root√rakṣ (धातु) + ya (यत्/ण्यत् भावे; here future passive participle) → rakṣya (कृदन्त)
Formकृदन्त (भविष्यत् कर्मणि/gerundive sense: 'to be protected'), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विधेय-विशेषण (kāśī)
mokṣa-arthināby one who seeks liberation
mokṣa-arthinā:
Karana (Agent/Instrumental of agent/करण)
TypeNoun
Rootmokṣa (प्रातिपदिक) + arthin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुष (mokṣasya arthī)
ekikāalone; exclusively
ekikā:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootekikā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (kāśī)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Scene: A compassionate allegory: a desire-tormented being still shelters its mother; in parallel, a pilgrim-mumukṣu shelters Kāśī—seen as a maternal city—by acts of care, restraint, and reverence amid ghāṭs and temples.

K
Kāśī (Vārāṇasī)
M
Mokṣa

FAQs

A mokṣa-seeker must actively preserve the sanctity of Kāśī, valuing it like one’s own mother.

Kāśī (Vārāṇasī) as the singular place to be protected by those intent on liberation.

No specific rite is named; the prescription is protective conduct—upholding Kāśī’s sanctity.