Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 7

Devanagari script

उवाच च प्रसन्नात्मा करुणामृतसागरः । उत्तिष्ठोत्तिष्ठ पूतात्मन्वरं वरय सुव्रत

Transliteration

uvāca ca prasannātmā karuṇāmṛtasāgaraḥ | uttiṣṭhottiṣṭha pūtātmanvaraṃ varaya suvrata

Translation

ثم تكلّم الربّ، ساكنَ القلب، بحرَ الرحمة والرحيق: «قُمْ، قُمْ يا پوتاتما. يا صاحبَ النذرِ الحسن، اخترْ نعمةً».

Word by Word

• उवाच: said/spoke
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपदम्; धातु: वच्

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• प्रसन्नात्मा: one with a serene mind
• प्रसन्नात्मा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रसन्न (कृदन्त/विशेषण) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; कर्मधारय-समास (one whose self is pleased)

• करुणामृतसागरः: ocean of nectar of compassion
• करुणामृतसागरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: करुणा (प्रातिपदिक) + अमृत (प्रातिपदिक) + सागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; षष्ठी/तत्पुरुष-समास (karuṇā-amṛta-sāgara: ocean of nectar of compassion)

• उत्तिष्ठ: rise!
• उत्तिष्ठ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) उपसर्ग: उत्
• Form: लोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्; धातु: स्था (उत्तिष्ठ)

• उत्तिष्ठ: rise! (again)
• उत्तिष्ठ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) उपसर्ग: उत्
• Form: लोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्; पुनरुक्ति (repetition for emphasis)

• पूतात्मन्: O pure-souled one
• पूतात्मन्: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पूत (कृदन्त) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th case), एकवचन; कर्मधारय-समास

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन

• वरय: choose
• वरय: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्; धातु: वृ (वरय = choose)

• सुव्रत: O good-vowed one
• सुव्रत: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सु (उपसर्ग/पूर्वपद) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th case), एकवचन; कर्मधारय-समास (one of good vow)

Speaker

Śiva (Mahādeva)

Characters & Entities

• Śiva
• Pūtātmā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace responds to sincere vows and devotion; the compassionate Lord personally invites the devotee to ask for a boon.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader context is Kāśī (Vārāṇasī) in the Kāśīkhaṇḍa, where Śiva’s direct bestowal of grace is celebrated.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed in this verse; it sets the scene for a boon granted due to prior devotion and worship.