Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 71

धन्यो धन्वतरिर्नात्र चरकश्चरतीह न । नासत्यावपिनाऽ सत्यावत्र चिन्ताज्वरे किल

dhanyo dhanvatarirnātra carakaścaratīha na | nāsatyāvapinā' satyāvatra cintājvare kila

طوبى لدهنونتري—غير أنّه هنا لا يغني شيئاً؛ ولا يطوف تشارَكا في هذا الموضع. ولا حتى التوأمان أشڤين يقدران حقّاً على إصلاح الأمر في حمّى الهمّ، حقّاً.

dhanyaḥfortunate; blessed
dhanyaḥ:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdhanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण
dhanvantariḥDhanvantari
dhanvantariḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdhanvantari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
nanot
na:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
atrahere
atra:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
carakaḥCaraka (the physician)
carakaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootcaraka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
caratimoves/acts; is effective
carati:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√car (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
ihahere
iha:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
nanot
na:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
nanot
na:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (in nāsatyau = na + asatyau)
asatyauthe Aśvins (Nā́satyas)
asatyau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasatya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन
apieven; also
api:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि = even/also
nanot
na:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (in na satyau = na + satyau)
satyauthe truthful ones (Aśvins)
satyau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsatya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन
atrahere
atra:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
cintājvarein the fever of anxiety
cintājvare:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootcintā (प्रातिपदिक) + jvara (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (cintāyāḥ jvare), पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
kilaindeed; it is said
kila:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootkila (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle indicating report/emphasis)

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa context, addressing Agastya)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Ṛṣi audience (contextual)

Scene: A distressed person invokes famed healers—Dhanvantari with amṛta-kalaśa, the Aśvins on swift horses, and Caraka with palm-leaf manuscript—yet the person’s mind remains aflame; in the background stands Viśvanātha, indicating the true refuge.

D
Dhanvantari
C
Caraka
A
Aśvinau (Nāsatyau)

FAQs

Some sufferings are fundamentally spiritual and existential; they are not fully cured by worldly expertise alone.

Within Kāśīkhaṇḍa, the implied sacred refuge is Kāśī’s Lord Viśveśa, whose grace resolves what ordinary means cannot.

No direct ritual is prescribed; the verse emphasizes the inadequacy of purely medical remedies for anxiety.