Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 41

Devanagari script

उभे संध्ये भ्रुवौ जाते श्रवणे वायुतेजसा । इतरेषां च देवानां तेजोभिरतिदारुणैः

Transliteration

ubhe saṃdhye bhruvau jāte śravaṇe vāyutejasā | itareṣāṃ ca devānāṃ tejobhiratidāruṇaiḥ

Translation

وصارت السَّندهيتان، الفجر والغسق، حاجبيها؛ وببهاء فايو (Vāyu) تكوّنت أذناها؛ وبطاقات سائر الآلهة الشديدة المهابة تَشكّلت بقية ملامحها.

Word by Word

• उभे: both
• उभे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः; प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचनम्; 'संध्ये' इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• संध्ये: twilights (dawn and dusk)
• संध्ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः; प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचनम्

• भ्रुवौ: two eyebrows
• भ्रुवौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भ्रू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः; प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचनम्

• जाते: were born/produced
• जाते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त-भूतकर्मणि/भूतभावे कृदन्तम्; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा, द्विवचनम्; 'भ्रुवौ' इत्यस्य भाववाचक-सम्बन्धः (born/produced)

• श्रवणे: two ears
• श्रवणे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रवण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः; प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचनम्

• वायुतेजसा: by the radiance of wind
• वायुतेजसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वायु (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः; तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (वायोः तेजसा)

• इतरेषाम्: of the other
• इतरेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: इतर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचनम्; 'देवानाम्' इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• च: and
• च: None
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः; षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचनम्

• तेजोभिः: by radiances
• तेजोभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः; तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचनम्

• अतिदारुणैः: exceedingly fierce
• अतिदारुणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: अति (उपसर्ग/अव्यय) + दारुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचनम्; 'तेजोभिः' इति विशेष्यस्य विशेषणम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setukṣetra / Setubandha

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Twilight itself arches into Devī’s brows—two bands of dusk and dawn; Vāyu’s invisible force condenses into her ears; other devas’ fierce energies complete the remaining features in a storm of light.

Characters & Entities

• Sandhyā (dawn/dusk)
• Vāyu
• Devas
• Devī (Durgā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devī embodies cosmic rhythms (sandhyā) and elemental forces (vāyu), teaching that the sacred pervades time and nature and can be invoked for protection of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Setu (Setubandha/Rāmeśvaram) is the overarching tīrtha of the section, though this verse is primarily theological (Devī’s emergence).

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual instruction appears here; the verse uses symbolic anatomy to describe Devī.