Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 7

Devanagari script

अपश्यतां समायांतमुच्चैःश्रवसमं तिकात् । विलोक्य कद्रूस्तुरगं विनतामिदमब्रवीत्

Transliteration

apaśyatāṃ samāyāṃtamuccaiḥśravasamaṃ tikāt | vilokya kadrūsturagaṃ vinatāmidamabravīt

Translation

وبينما كانتا تنظران، أقبل أُتْشَيْهْشْرَفَس من قريب. فلما رأت كَدْرُو ذلك الفرس قالت لفِينَتَا هذه الكلمات.

Word by Word

• अपश्यताम्: while (they) were watching
• अपश्यताम्: Adhikarana (अधिकरण/Concurrent action)
• Type: Verb
• Root: पश्य् (धातु)
• Form: वर्तमानकालिक-शतृ/शानच्-प्रत्ययान्त (present participle), परस्मैपद-धातु; षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन; ‘while (they) were seeing’

• समायान्तम्: coming/approaching
• समायान्तम्: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आ + या (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present participle) ‘coming’, पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of तुरगम्)

• उच्चैःश्रवसमम्: equal to Uccaiḥśravas
• उच्चैःश्रवसमम्: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उच्चैःश्रवस् (प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (उच्चैःश्रवसः समः), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of तुरगम्)

• तिकात्: from a distance/from nearby (place called tika?)
• तिकात्: Apadana (अपादान/Source)
• Type: Noun
• Root: तिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (स्थानवाचक), पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; स्थान-अपादान

• विलोक्य: having looked/seen
• विलोक्य: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + लोक् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund), ‘having seen’

• कद्रूः: Kadrū
• कद्रूः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: कद्रू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तुरगम्: the horse
• तुरगम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: तुरग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• विनताम्: to Vinatā
• विनताम्: Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
• Type: Noun
• Root: विनता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; वाक्य-प्रत्यय (this [speech])

• अब्रवीत्: said/spoke
• अब्रवीत्: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator in Setukhaṇḍa context; exact speaker not explicit in the snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setukṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/audience

Visual Art Cues

Scene: A luminous white celestial horse (Uccaiḥśravas) approaches; Kadrū turns to Vinatā with a calculating expression; Vinatā looks attentive, unaware of the trap; background hints of oceanic radiance.

Characters & Entities

• Uccaiḥśravas
• Kadrū
• Vinatā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It introduces a turning point where speech and intention shape destiny—dialogue initiates karmic consequences.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The larger frame is Setukhaṇḍa (Setu/Rāmeśvaram), though this verse is part of an illustrative mythic narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.