Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 52

Devanagari script

तत्फलं लभ्यते पुंभिर्धनुष्कोटौ निमज्जनात् । गोसहस्र प्रदानेन यत्पुण्यं हि भवेन्नृणाम्

Transliteration

tatphalaṃ labhyate puṃbhirdhanuṣkoṭau nimajjanāt | gosahasra pradānena yatpuṇyaṃ hi bhavennṛṇām

Translation

تلك الثمرةُ عينُها ينالها الناسُ بالانغماس في دهنوشكوتي. وأيُّ ثوابٍ ينشأ حقًّا للناس من التصدّق بألف بقرة—

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; संकेतक-सर्वनाम (demonstrative)

• फलं: fruit; result
• फलं: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• लभ्यते: is obtained
• लभ्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि (Passive)

• पुंभिः: by men
• पुंभिः: Karta (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुम्स् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• धनुष्कोटौ: at Dhanuṣkoṭi
• धनुष्कोटौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धनुष् + कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष

• निमज्जनात्: from immersion/bathing
• निमज्जनात्: Hetu/Apadana (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: निमज्जन (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाववाचक from नि+मज्ज्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन

• गो: cow
• गो: —
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (सामान्यतः), प्रातिपदिक-रूप; समासपूर्वपद

• सहस्र: a thousand
• सहस्र: —
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, समासः द्विगु (गो + सहस्र = गोसहस्रम्)

• प्रदानेन: by giving
• प्रदानेन: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रदान (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाववाचक from प्र+दा धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• यत्: which
• यत्: Visheshana (Relative qualifier)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative)

• पुण्यं: merit
• पुण्यं: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात (particle; emphasis)

• भवेत्: would be; may arise
• भवेत्: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन

• नृणाम्: of men
• नृणाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Skanda (deduced for Setukhaṇḍa narrations of tīrtha-māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dhanuṣkoṭi

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Audience of brāhmaṇas/pilgrims

Visual Art Cues

Scene: On the shore at Dhanuṣkoṭi, a pilgrim emerges from the sea; behind him, symbolic imagery of a thousand cows and a golden balance appears as a divine vision, indicating equivalence of merit.

Characters & Entities

• Dhanuṣkoṭi
• Go-sahasra-dāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa elevates Dhanuṣkoṭi as a dharma-amplifier where pilgrimage practice equals celebrated acts of charity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dhanuṣkoṭi.

What ritualistic prescription is mentioned?

Nimajjana/snānā at Dhanuṣkoṭi; go-sahasra-pradāna (gift of a thousand cows) is referenced for comparison.