Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 92

Devanagari script

इत्येवं स्तुवतस्तस्य गालवस्य द्विजोत्तमाः । स्वभक्तस्य भयं ज्ञात्वा चक्रपाणिवृषा कपिः

Transliteration

ityevaṃ stuvatastasya gālavasya dvijottamāḥ | svabhaktasya bhayaṃ jñātvā cakrapāṇivṛṣā kapiḥ

Translation

وبينما كان غالافا يسبّح (الرب) هكذا، يا خيرَ البراهمة، فإنَّ تشاكْرَپاني—الوفيَّ لعباده على الدوام—لمّا علم خوفَ عابده، تهيّأ للفعل.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-समाप्त्यर्थक-अव्यय — quotative particle

• एवम्: in this way
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय — adverb of manner

• स्तुवतः: of (him) who was praising
• स्तुवतः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: स्तु (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: षष्ठी (6/सम्बन्ध), एकवचन — Genitive singular; वर्तमानकाले कर्तरि शतृ-प्रत्यय (present active participle)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6/सम्बन्ध), एकवचन — Genitive singular

• गालवस्य: of Gālava
• गालवस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गालव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6/सम्बन्ध), एकवचन — Genitive singular

• द्विजोत्तमाः: the best of the twice-born (brahmins)
• द्विजोत्तमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज-उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), बहुवचन — Nominative plural; समासः द्विजाः एव उत्तमाः

• स्वभक्तस्य: of his own devotee
• स्वभक्तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्व-भक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6/सम्बन्ध), एकवचन — Genitive singular; समासः स्वस्य भक्तः

• भयम्: fear
• भयम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन — Accusative singular

• ज्ञात्वा: having known
• ज्ञात्वा: Pūrvakāla (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: ज्ञा (धातु) + त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund) — having known

• चक्रपाणिवृषा: the bull-like (best) bearer of the discus
• चक्रपाणिवृषा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चक्रपाणि-वृष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन — Nominative singular; समासः चक्रपाणिः एव वृषः (श्रेष्ठः)

• कपिः: the monkey (Hanumān)
• कपिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कपि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन — Nominative singular

Speaker

Sūta (addressing sages/brāhmaṇas; deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmapuṣkariṇī (contextual)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: dvijottamāḥ

Visual Art Cues

Scene: Gālava’s hymn reaches the divine realm; Cakrapāṇi (Viṣṇu) is shown becoming attentive—eyes turning, hand poised—signaling imminent protection; attendants or vāhana motifs may appear.

Characters & Entities

• Gālava
• Cakrapāṇi (Viṣṇu)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional praise is not merely poetic; it is portrayed as effecting divine response and protection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Setukṣetra, as the setting where the Lord’s protection manifests.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, stuti (hymnic praise) as a devotional practice that yields protection.